Van medisch wondermiddel tot straatdrug

Amfetaminezouten (Adderall, Dexedrine, Vyvanse) stimuleren het CNS, verhogen alertheid, verminderen eetlust, induceren euforie. Eerst gesynthetiseerd in 1887, medisch gebruikt vanaf de jaren '30 (astma, narcolepsie, depressie, gewichtsverlies). Na WO II explodeerde misbruik in VS (studenten, chauffeurs, atleten). Jaren '70: overheidsactie dwong misbruik terug, maar leidde tot cocaïneshift.

Neurobiologie van misbruik

Amfetamines vrijkomen nieuwe dopamine en noradrenaline in hogere hoeveelheden dan natureel, en remmen heropname en MAO-afbraak. Dit veroorzaakt intense beloning (dopamine) en opwinding (noradrenaline).

Gebruiksmethoden en risico's

Oraal (7 uur werking), gesnuifd, gerookt, geïnjecteerd. Injectie verhoogt risico op psychose (paranoia, hallucinaties, wanordelijk denken). Bijwerkingen: agitatie, verwarring, hartkloppingen, hypertensie, tremoren, slapeloosheid.

Legitiem medisch gebruik

Ondanks misbruikgeschiedenis: eerste-lijn behandeling voor ADHD (NIDA). Strikt voorgeschreven en gemonitord gebruik blijft essentieel.