Aanpak: kijk, voel, vraag, verwijzen

Hoofdhuiduitslag bij peuters is vaak goed te diagnosticeren op basis van klinisch beeld. Belangrijkste differentiaaldiagnoses:

1. Tinea capitis (ringworm hoofdhuid)

• Schimmelinfectie (dermatofyten: Trichophyton, Microsporum)
• Start: klein rood puistje → uitlevend, schilferend, kaal plekje met gebroken haren ('black dots')
• Schilfering (schorsachtig), soms kerion (gezweld, ontstoken, eiterend)
• Diagnose: Wood-lamp (Microsporum fluoresceert groen), KOH-preparaat, cultuur
• Behandeling: systeemisch antifungale (griseofulvine 6-8 wkn, terbinafine 2-4 wkn, itraconazol). Topisch alleen ontoereikend. Huisgenoten controleren/behandelen. Kammen/hoedden niet delen.

2. Cellulitis (erysipelas) hoofdhuid

• Bacteriële infectie (S. aureus, S. pyogenes) via porta (schaafwond, eczeem, insektenbeet)
• Scherp begrensde, rode, warme, pijnlijke, gezwollen plaat, soms met blaren
• Koorts, slokdarmklieren opgewonden
• Urgent: IV/oraal antibiotica (flucloxacilline, clindamycine bij penicilline-allergie). Kan → sepsis, cavereus sinus trombose.

3. Virale exanthemen

• Roseola (zesde ziekte, HHV-6/7): hoge koorts 3-7 dagen → koorts daalt → rozer eminente maculopapuleuze uitslag (romp, nek, armen), kind wel. Zelflimiterend.
• Waterpokken (VZV): jeukende vesicles op rood fundament ('dewdrop on rose petal'), successieve golven, korstjes. Vaccinatie (BMRV) → mildere vorm.
• Hand-voet-mond (Coxsackie A16, EV71): vesicles handen/voeten/mond, koorts. Zelflimiterend.

4. Atopisch eczeem (constitutioneel eczeem)

• Chronisch, recidiverend, jeukend, droge huid, lichenificatie
• Baby's: wangen, voorhoofd, hoofdhuid, extensorzijden. Peuters: vokken (elleboog, knie), handen
• Familiaire atopie (asma, hooikoorts, eczeem)
• Behandeling: basisverzorging (vetcrème 2x/dag), actieve flares: corticosteroïden crème (klasse II-III, kort), tacrolimus/pimecrolimus (protopic/elidel >2jr), triggervermijding.

5. Contacteczeem (allergisch / irritatief)

• Nieuwe shampoo, wasmiddel, zonnebrand, haarproduct, nikkel (klammetjes)
• Scherp begrensd aan contactplaats, jeuk, roodheid, vesicles
• Oplossing: allergeen/irritans identificeren & vermijden, korte cursus corticosteroïden

6. Wiegenkap (seborroïsch eczeem)

• Vroeg (0-3 mnd), geelachtige, vette schubben op hoofdhuid, soms wenkbrauwen, neusvleugels
• Meestal niet jeukend, niet pijnlijk
• Behandeling: zacht olie (olijfolie, babyolie) aanbrengen, zacht afkammen, wassen met milde shampoo 1-2x/week. Geneest vanzelf.

7. Hoofdluizen (Pediculus humanus capitis)

• Jeuk door speeksel luis bij prikken
• Diagnose: wetkam (conditioner, fijnkam, systeemmatig kammen) – goudstandaard
• Behandeling: dimeticone 4% (fysiek, geen resistentie), permethrine (resistentie toegenomen), malathion. Herhalen dag 1, 7, 14. Omgeving controleren/behandelen. Schoonmaken kammen, beddengoed 60°C.

Wanneer naar huisarts/kinderarts/dermatoloog?

• Onzeker over diagnose
• Behandeling werkt niet na 1-2 weken
• Koorts, ziek zijn, uitbreiding
• Verdacht op cellulitis / kerion / eczeem herpeticum
• Groeivertraging / ontwikkelingsproblemen