Een longembolie (PE) is een bloedstolsel dat de slagaders in de longen blokkeert – meestal afkomstig van een diepe veneuze trombose (DVT) in de been. Het is een levensbedreigende acute aandoening waar direct medische hulp voor nodig is.

Ontstaan

DVT in been (vooral dij/kuit) → deel lost → stroomt mee → blokkeert longarterie → zuurstofopname gestort → kortademigheid, hart overbelast. DVT boven knie = hoger PE-risico dan kuit.

Symptomen (ernst = grootte stolsel)

• Kortademigheid (plotseling, in rust).
• Borstpijn (scherp, ademhalingsgerelateerd).
• Hoest (soms bloedig).
• Snelle hartslag, hartkloppingen.
• Duizeligheid, verwardheid, instorten.
• Kleine PE: soms geen symptomen, toevallige vondst.

Risicofactoren

• Leeftijd > 60 jaar.
• Immobilisatie (bedrust, lange vlucht/autoruit, gips).
• Obesitas, kanker, hartfalen.
• Recente operatie/letsel (benen/heupen).
• Zwangerschap/bevalling, roken, hormonen (pil/HRT).
• Erfelijke stollingsneiging (trombophilie).

Behandeling

• Anticoagulantia (bloedverdunners): heparine (direct) → warfarine/DOAC's (langdurig). Voorkomen groei/nieuwe stolsels.
• Grote PE: trombolytica ('ontstolselend', bv. alteplase) of catheter-gerichte trombectomie / chirurgische embolectomie.
• Hart/ademhaling stabiliseren: zuurstof, vloeistoffen, vasopressoren, ventilatie indien nodig.
• IVC-filter: in grote onderlijfsader (vana cava) om toekomstige stolsels tegen te houden (bij contra-indicatie anticoagulantia of recidief ondanks therapie).

Waarschuwingen

• Symptomen PE? Direct 112/SEH. Onbehandeld = dood. Tijdige behandeling = hoge overleving.
• Symptomen DVT (plotselinge zwelling, pijn, warmte één been)? Direct arts → behandeling DVT voorkomt PE.
• Risicofactoren? Profylactische maatregelen (compressiekousen, heparine, bewegen) bij operaties/immobilisatie.