De lymfeklieren rond het oor (pre-auriculaire, post-auriculaire/mastoïd, occipitale) filteren lymfe van het gezicht, schedel, oor en nek. Opzwelling (lymfadenopathie) is meestal reactief op infectie, maar kan ook malign zijn.

Anatomie & groepen

• Pre-auriculaire: voor het oor (parotisgebied) – draineren gezicht, ooglid, concha, neus
• Post-auriculaire / Mastoïd: achter het oor – draineren achterhoofd, oor, exterieur gehoorgang
• Occipitale: achterhoofd – draineren schedelachterzijde

Oorzaken van opzwelling

Categorie	Voorbeelden	Kenmerken
Infectieus (meest frequente)	Otitis externa/media, sinusitis, tonsillitis, scleritis, conjunctivitis, tandabsces, HSV/VZV (herpes), cat-scratch disease (Bartonella), tuberculose, HIV	Pijnlijk, warm, mobiel, zachte consistentie, vaak bilateraal bij virale
Immunologisch/auto-immuun	Sarcoïdose, SLE, RA, Kawasaki, Kikuchi-Fujimoto	Meestal bilateraal, rubberachtig, niet pijnlijk, systeemklachten
Malign	Lymfoom, lymfekliermetastasen (melanoom hoofd/hals, schildklier, long, borst), leukemie	Pijnloos, hard, vastgegroeid, progressief groeiend, >2-3cm, supraclaviculaire locatie verdacht
Overig	Medicijnen (fenytoïne, allopurinol), serumziekte, fremdkörper reactie, Kawasaki	Variabel

Symptomen

• Tastbare knopen (0.5-3+ cm)
• Pijn / gevoeligheid bij infectie
• Roodheid, warmte over klier
• Gehoorverlies, oorpijn, oortjes (bij otitis media/interna)
• Algemene klachten: koorts, nachtzweten, gewichtsverlies, vermoeidheid

Diagnostiek

1. Anamnese: duur, pijn, algemene klachten, reis, dieren, medicijnen, huidletsels hoofd/hals
2. Lichamelijk: grootte, consistentie, mobiliteit, warmte, roodheid, overige lymfeklierstations
3. Bloed: differentiatie, CRP, ESR, LDH, virologie (EBV, CMV, HIV), bacteriële serologie
4. Echo lymfeklieren: vorm (corticaal/medullair), vascularisatie, necrose – goedaardig vs malign
5. FNAC (fine needle aspiration cytology) of excisiebiopsie bij verdacht op maligniteit of onzekerheid >2-4 weken

Behandeling

• Infectieus: gerichte antibiotica/antivirals, afwachten (vaak zelflimiterend)
• Malign: oncologisch traject (chemotherapie, bestraling, chirurgie, immunotherapie)
• Auto-immuun: immunsuppressiva, corticosteroïden
• Symptomatisch: NSAID's, koelen, verhoogd hoofd

Wanneer direct huisarts/ORL?

• Klier >2-3 cm, hard, vast, pijnloos, >2-4 weken
• Supraclaviculaire klier (altijd verdacht)
• Progressieve groei, koorts, nachtzweten, gewichtsverlies
• Huidveranderingen boven klier (rode vlag voor melanom)
• Gehoorverlies, gezichtsverlamming, zenuwuitval

Meeste oorlymfeklieropzwellingen zijn goedaardig en reactief. Vroegtijdige evaluatie sluit ernstige oorzaken uit.