Perifere neuropathie is schade aan de perifere zenuwen die leidt tot brandend, prikkelend, gevoelloos of pijnlijk gevoel in de voeten (vaak sokkenpatroon). Oorzaken zijn divers: diabetes (meest voorkomend), alcohol, vitamine B12-tekort, medicijnen (chemotherapie), auto-immuun, infecties, erfelijk, idiopathisch. Behandeling is tweesporig: oorzaak oplossen + symptoommanagement.

1. Oorzaakgericht (essentieel voor progressie)

• Diabetes: Strikte glucoseregulatie (HbA1c < 53 mmol/mol) vertraagt progressie.
• B12-tekort: Subcutane/IM B12-injecties (hydroxocobalamine) of hoge orale dosis.
• Alcohol: Volledige abstinentie + B-complex.
• Medicamenteus: Dosisverlaging/stop zetting causale middelen (in overleg arts).
• Compressie (carpaal tunnel, tarsale tunnel): Splinting, chirurgie.
• Auto-immuun/vasculitis: Immunosuppressiva (corticosteroïden, IVIG, rituximab).

2. Symptomatische pijnbehandeling (neuropathische pijn)

Eerstekeurs (richtlijnen NICE, EFNS, NVvN):

• Gabapentine (start 300 mg 1×, opbouwen tot 1800-3600 mg/dd)
• Pregabalines (start 75 mg 2×, opbouwen tot 300-600 mg/dd) – snellere titratie
• Duloxetine (30-60 mg 1×) – ook bij comorbid depressie
• Amitriptyline/nortriptyline (10-75 mg nachts) – anticholinergische bijwerkingen bij ouderen

Tweedekeurs / adjuvans: Topicaal lidocaïne 5% plaster, capsaïcine 0,075% crème/8% patch (hoogste effect), tramadol (korte termijn), sterke opioïden alleen bij refectaire pijn in specialistische setting.

3. Niet-medicamenteus

• TENS (transcutane elektrische zenuwstimulatie) – evidentie matig, kan helpen
• Acupunctuur – kleine studies tonen effect, veilig
• Bewegingsprogramma – verbetert doorbloeding, proprioceptie, balans
• Voetverzorging: dagelijks inspecteren, vochtige crème, passende schoenen, podotherapeut – voorkomt ulcera/amputatie
• Medische hypnose / cognitieve gedragstherapie – pijncoping, kwaliteit van leven

4. Specifieke supplementen (bij gebleken tekort)

• Alpha-lipoïnezuur 600 mg/dd (IV/oraal) – bij diabetische neuropathie (enkele RCT's positief)
• Benfotiamine (vit B1 derivaat) – experimenteel
• Acetyl-L-carnitine – gemengde bewijslage

Multidisciplinaire aanpak

Huisarts, internist/neurolog, pijnspecialist, podotherapeut, fysiotherapeut, diëtist, psycholoog. Jaarlijkse voetcontrole bij diabetes (NHG-standaard).