Perimenopauze: de overgang

Start ~40-45 jaar, duurt 4-10 jaar. Wisselende cycluslengte, hitte-aanvallen, nachtzweten, stemmingwisselingen, slaapproblemen, vaginale droogheid, libidodaling. Oorzaak: fluctuerende/dalende oestrogeen & progesteron.

Supplementen met bewijs

Zwarte cohosh (Cimicifuga racemosa)

• Meest bestudeerd voor hitte-aanvallen, slaap, stemming.
• Meta-analyses: gemengde resultaten; sommige tonen significante vermindering vs. placebo, andere niet.
• Dosering: 6.5-16 mg gestandaardiseerd extract (2.5% triterpeenglycosiden) 1-2x/dag. Studies tot 40 mg/dag.
• Waarschuwing: mogelijke levertoxiciteit (zeldzaam, maar gerapporteerd). Niet bij leverziekte, borstkanker (oestrogeenachtig effect onzeker). Arts overleggen.

Monnikspeper (Vitex agnus-castus)

• Beïnvloedt hypofyse → ↑ LH, ↓ FSH → relatief meer progesteron.
• Effectief voor PMS (borstpijn, irritabiliteit, hoofdpijn) en onregelmatige cyclus in perimenopauze.
• Dosering: 20-40 mg gedroogd fruit extract/dag.
• Interactie: dopamine-agonisten (Parkinson), hormonale anticonceptie, IVF-medicatie. Arts raadplegen.

Dong quai (Angelica sinensis)

• 'Vrouwelijke ginseng' – traditioneel voor menstruatieklachten, hitte-aanvallen.
• Fyto-oestrogenen, coumarine, polysacchariden. RCT's tonen geen superieure effect boven placebo voor hitte-aanvallen.
• Risico: oestrogeenachtig → vermijden bij oestrogeengevoelige kanker (borst, endometrium). Bloedverdunnend effect (coumarine) – let op bij anticoagulantie.
• Dosering: 500-600 mg tot 6x/dag (traditioneel), geen standaard.

Wilde yam (Dioscorea villosa)

• Bevat diosgenine (voorloper progesteron in lab, niet in menselijk lichaam).
• Geen bewijs voor conversie naar progesteron of effect op klachten.
• Kan cholesterolverlagend werken (dierstudies).
• Vaak in combinatieproducten – check ingrediënten.

Ondersteunende basis

• Vitamine D (testen, supplementeren naar 75-150 nmol/L).
• Magnesium (glycinaat/citraat 300-400 mg) – slaap, spieren, stemming.
• Omega-3 (EPA/DHA 1-2 g) – inflammatie, stemming, hart.
• B-complex (B6, B12, folate) – energie, homocysteine, zenuwen.
• Calcium + vitamine K2 – botbescherming.

Leefstijlinterventies (eerstelijns)

• Beweging (150 min matig + 2x kracht/week).
• CBT/hypnose voor hitte-aanvallen/slaap.
• Roken stoppen, alcohol beperken.
• Gelaagd kleding, koel kussen, ventilator.

Conclusie

Zwarte cohosh en monnikspeper hebben de meest consistente bewijzen voor symptoomverlichting, maar met veiligheidsletsel. Dong quai en wilde yam: onvoldoende bewijs. Altijd arts/naturotherapeut raadplegen voor persoonlijk, veilig plan – rekening houdend met gezondheidsgeschiedenis, medicijnen, risicoprofiel.