Wat is ringworm?
Ringworm is GEEN wurm, maar een schimmelinfectie (dermatofyten: Trichophyton, Microsporum, Epidermophyton). Naam komt van de ringvormige, scherpe begrensde uitslag met centrale opheling. Heel besmettelijk: huid-huid contact, besmette dieren (katten, honden), besmette objecten (handdoeken, kleding, borstels, sportschoolmateriaal).
Gaat het vanzelf over?
NEE. Zonder behandeling: infectie persisteert, breidt uit, kan chronisch worden, besmettelijk voor anderen. Spontane genezing is zeldzaam en duurt maanden-jaren. Behandeling versnelt genezing tot 2-4 weken en voorkomt spreiding.
Herkenning: typische presentaties
| Type | Lokalisatie | Kenmerken |
|---|
| Tinea corporis | Lichaam (niet gezicht, hoofdhuid, handen, voeten, lies) | Ringvormig, scherpe rand, schilferend, centrale opheling, jeuk |
| Tinea capitis | Hoofdhuid | Schilferende plekken, kaalheid, kerion (ontstekende zwelling), zwarte stippen (gebroken haren) |
| Tinea cruris (jock itch) | Lies, bilplooien | Roodbruine, scherpe begrensde plaques, intense jeuk, mannen > vrouwen |
| Tinea pedis (atletensvoet) | Voeten (tussen/onder tenen, zool) | Schilfering, fissuren, blaasjes, mokerige geur |
| Tinea faciei / barbae | Gezicht / baardgebied | Ringvormig, soms pustels, verward met acne/eczeem |
| Tinea manuum | Handen (meestal 1 hand, "two feet-one hand syndrome") | Schilferende hyperkeratose, vaak bij tinea pedis |
Diagnostiek
- Klinisch: Vaak voldoende bij klassiek beeld
- KOH-preparaat (microscopie): Schilfering + KOH → hyphen zichtbaar (goudstandaard snelle diagnose)
- Cultuur: Soortbepaling (4-6 weken), nodig bij therapieresistentie/atypisch
- PCR: Sneller, gevoeliger, duurder
- Woods lamp: Sommige Microsporum species fluoresceren groen (niet Trichophyton!)
Behandeling
Lokaal (eerste keuze, begrensde letsels <5cm, geen haarfollicels)
- Azolen: Clotrimazol, miconazol, ketoconazol, econazol – 1-2x/dag 2-4 weken
- Allylamines: Terbinafine 1x/dag 1-2 weken (sneller, fungicied)
- Andere: Ciclopirox, naftifine, butenafine
- Belangrijk: 1-2 weken DOORBEHANDELEN na klinische genezing om recidief te voorkomen
Systeemisch (uitgebreid, haarfollicels betrokken, immuungecompromitteerd, topicaal gefaald)
- Terbinafine 250mg 1x/dag: 2-4 weken (lichaam), 4-6 weken (hoofdhuid/nagels)
- Itraconazol 200mg 1x/dag: 2-4 weken (puls therapie mogelijk)
- Fluconazol, griseofulvine: Alternatieven
- Monitoring: Leverfunctie (ALAT/ASAT) voor/bij start/na 2-4 weken
Recidief: waarom komt het terug?
- Te kort behandeld (stopen bij verdwenen uitslag, schimmel nog actief)
- Herinfectie: besmette huisdier, kleding, handdoeken, sportschool niet gedesinfecteerd
- Onvolledige adherentie
- Onderliggende immuundeficiëntie / diabetes / Cushing
- Misdiagnose: eczeem, psoriasis, Pityriasis versicolor, granuloma annulare, nummulaire eczeem, lupus
Preventie
- Honden/katten met verdachte plekken → dierenarts
- Geen handdoeken/kleding/schoenen delen
- Sportschool: eigen handdoek, schoonmaken apparaten, slippers douche
- Voeten droog houden, katoenen sokken, ademende schoenen
- Liesgebied droog/koel houden, losse kleding
Kernboodschap: Ringworm geneest niet vanzelf. Vroegtijdige, adequate behandeling (topicaal of systeemisch) + hygiënemaatregelen = snelle genezing, geen spreiding, geen recidief. Bij twijfel: huisarts/Huidarts voor KOH-preparaat.
Gezondheid en Ziekte © https://www.gezond.win
