Serratia marcescens is een gram-negatieve bacil, opportunistische ziekteverwekker, bekend door rode pigmentatie (prodigiosine) op agar. Veroorzaakt voornamelijk ziekenhuisinfecties (UWI, longontsteking, bacteriemie, wondinfecties, meningitis, ooginfecties) bij kwetsbare patiënten (katheters, IC, neonaten, immuungecompromitteerd).

Resistentieprofiel (Intrinsiek + Verworven)

Natuurlijk resistent tegen:

• Ampicilline, amoxicilline (± clavulaanzuur), amoxicilline/sulbactam.
• Eerste generatie cefalosporines (cefalexine, cefazoline).
• Macroliden (erythromycine, claritromycine, azitromycine).
• Clindamycine.
• Tetracyclines (variabel).

Vaak resistent tegen (verwerving): Derde generatie cefalosporines (ESBL), fluorochinolonen, aminoglycosiden (gentamicine resistentie stijgt), co-trimoxazol.

Behandelkeuzes (Geleid Door Antibiogram!)

Eerste Keus (Volgens eMedicine/IDSA Richtlijnen)

• Aminoglycoside (amikacine) + Anti-pseudomaal β-lactam (cefepime, ceftazidime, piperacilline/tazobactam, meropenem).
• Combinatietherapie aanbevolen bij bacteriemie/sepsis/endocarditis (synergie, preventie resistentie).

Alternatieven (Indien Gevoelig)

• Carbapenemen (meropenem, imipenem, ertapenem) – bij ESBL.
• Nieuwere cefalosporines (cefepime, ceftazidime/avibactam, ceftolozane/tazobactam).
• Fluorochinolonen (ciprofloxacine, levofloxacine) – alleen bij gevoeligheid, niet bij ernstige sepsis.
• Tigecycline, colistine (reddingsmiddelen bij multidrug-resistente stammen).

Specifieke Infecties En Aanpak

• Abscessen: Chirurgische drainage essentieel + antibiotica. Alleen antibiotica onvoldoende.
• Kathetergerelateerde bacteriemie: Katheter verwijderen indien mogelijk + antibiotica 7-14 dagen.
• Meningitis: Meropenem 2g 3x/dag IV (BBB-doorgang) + eventueel intrathecaal.
• Ooginfecties (keratitis, endoftalmitis): Topicaal (cefazoline, tobramycine) + systeems + intravitreale injecties.

Preventie In Ziekenhuis

• Handhygiëne (alcoholgel/wassen) – belangrijkste maatregel.
• Contactisolatie bij kolonisatie/infectie (handschoenen, schort).
• Steriele plaatsing/onderhoud katheters, respiratieapparatuur.
• Voorkomen vochtige omgevingen (badkamers, wasbakken) – Serratia groeit goed in vocht.
• Antibioticastewardship: vermijd onnodig brede spectrum.