Bloed-hersenbarrière (BBB) beschermt normaal. Parasieten doorbreken BBB via: circulatie (arterieel), olfactorische zenuw (Naegleria), of door in gestolde bloedcellen (Trojan horse).
| Parasiet | Ziekte | Infectieroute | Endemisch |
|---|
| Taenia solium | Neurocysticercose | Ingestie eieren (besmet voedsel/handen), auto-infectie | Latijns-Amerika, Azië, Afrika, Oost-Europa |
| Naegleria fowleri | Primair amebische meningo-encefalitis (PAM) | Water in neus (zwemmen zoet water 25-40°C) | Wereldwijd, zomer |
| Toxoplasma gondii | Toxoplasmose (cerebraal bij immuungecompromitteerd) | Ondergaard vlees, kattenontlasting, moeder-kind | Wereldwijd (30-50% seropositief) |
| Andere | Schistosoma, Paragonimus, Angiostrongylus, Trypanosoma, Plasmodium (cerebrale malaria) | Variërend | Tropisch/subtropisch |
Symptomen (algemeen & specifiek)
- Hoofdpijn (meest freq., alle typen) – progressief, therapieresistent.
- Verwarring, cognitieve achteruitgang, geheugenklachten.
- Koorts (infectiereactie; Naegleria: zeer hoog, snel progressief).
- Misselijkheid/braken (verhoogde ICD, hydrocephalus).
- Aanvallen (focaal, generaliseerd) – vaak eerste presentatie neurocysticercose.
- Focale deficitten: Hemiparese, afasie, gezichtsvelddefect, evenwichtsstoornis, cerebellaire tekenen.
- Psychiatrisch: Psychose, persoonlijkheidsverandering (Toxoplasma, neurocysticercose).
- Hydrocephalus: Obstructieve (cysten in ventrikels) → papilloedeem, verwardheid.
Diagnostiek
- Neuro-imaging: **MRI hersenen met contrast** (goudstandaard: ring-versterkende laesies, scolex, cysten, oedeem). CT bij acute instelling (calcificaties, hydrocephalus).
- Serologie: ELISA/Western blot (T. solium, Toxoplasma), PCR liquor.
- Liquorpunctie: cytologie, eiwit/glucose, PCR, antigenen (alleen als geen tekenen verhoogde ICD op imaging).
- Oogonderzoek: retinachoroidale letsels (Toxoplasma).
Behandeling (specialist: neurolog/infectioloog/neurochirurg)
- Neurocysticercose: Albendazol 15 mg/kg/dag 10-14 dagen + praziquantel (soms) + corticosteroïden (dexamethason) om inflammatoire reactie op sterfende cysten te temperen. Antiepileptica bij aanvallen. Chirurgie bij hydrocephalus (VP-shunt) of enkelve cyste.
- Naegleria (PAM): Amphotericine B IV + intrathecaal + miltefosine + azoles (fluconazol/voriconazol) + hypothermie. **Letaliteit >97%** ondanks therapie.
- Cerebrale toxoplasmose: Pyrimethamine + sulfadiazine + folzuur 6 weken → onderhoud tot immuunherstel (CD4>200). Alternatief: clindamycine + pyrimethamine.
Preventie
- Cysticercose: hygiëne (handen wassen), vlees goed garen, water zuiveren, varkensvlees controleren.
- Naegleria: neusclip zwemmen warm zoet water, geen water in neus bij neti-pot (gebruik gestoorwd/afgekookt water).
- Toxoplasma: vlees gaar bakken, groenten wassen, kattenbak dagelijks schoonmaken (niet door zwangere), handschoenen tuinieren.
Gezondheid en Ziekte © https://www.gezond.win
