Wanneer werkt zelfzorg?

Acute virale sinusitis (meestal <10 dagen) en allergische rhinosinusitis. Bacteriële sinusitis (>10 dagen, dubbele ziekteverloop, purulente afscheiding, hoge inflammatiemarkers) *kan* zelf genezen, maar antibiotica versnellen herstel. Chronische sinusitis (>12 weken) → HNO-verwijzing.

Evidence-based huismiddelen

1. Neusspoelen met fysiologisch/zypertoon zoutwater (goudstandaard)

• Isotonisch (0,9% NaCl) of hypertone (2-3%) oplossing.
• Neti-pot, squeeze-fles of neusdouche.
• 2-3x/dag → vermindert oedeem, cleart allergene/bacteriën, verbetert mucociliaire clearance.
• Alleen gestoorwd/afgekookt/gefiltreerd water gebruiken (risico *Naegleria*).

2. Stoominhalatie

• Komat met heet water, handdoek over hoofd, 10-15 min, 2-3x/dag.
• Toevoeging: 2-3 druppelen eucalyptus/pepermuntolie (voorzichtig bij astma).
• Effect: verzachting slijm, verbeterde drainage.

3. Warme compressen

• Warme, vochtige washandje op gezicht (wangen, voorhoofd, neus) 5-10 min, 3-4x/dag.
• Vasodilatatie → verbeterde circulatie/drainage.

4. Hydratatie & slijmvervloeïng

• 2-3 L vloeistoffen/dag (water, thee, bouillon).
• Guaifenesine (OTC) kan helpen slijm te vervloeien.

5. Neusdecongestiva (KORTDUREND!)

• Xylometazoline/oxymetazoline spray: max 3-5 dagen, 1x/12u.
• Langer → rebound congestie (rhinitis medicamentosa) → erger.
• Orale pseudo-efedrine: effectiever maar meer systeemwerking (BP↑, insomnia, palpitaties).

6. Pijn/koorts

• Paracetamol 1g 4x/dag of ibuprofen 400 mg 3x/dag (met maagbescherming).

Natuurlijke middelen (ondersteunend, bewijs gemengd)

• Cyclamen europaeum extract (neusspray) – enige met redelijk bewijs.
• Pelargonium sidoides (EPs 7630) – acute sinusitis/bronchitis.
• Bromelaine (ananasenzym) – anti-oedeem.
• Honing (bijv. Manuka) – antimicrobieel, slijmvervloeïng.

Alarmsignalen → huisarts/HNO

• Symptomen >10 dagen zonder verbetering.
• Dubbele ziekteverloop (verbetering → verslechtering).
• Hoge koorts (>39°C), zware ziektegevoel.
• Periorbitaal oedeem, visusverlies, oogpijn → orbitale complicatie.
• Neurologische deficitten, nuchalstevigheid → intracraniële extensie.
• Immuungecompromitteerd.