Wat is vasoconstrictie?

Vernauwing van bloedvaten (vooral arteriolen) door samenwerking van gladde spiercellen in de media. Normaal fysiologisch (kou, stress, adrenaline), maar pathologisch bij ziekten of medicijnen → ischemie, pijn, kleurveranderingen.

Oorzaken

Symptomen

• Blekheid → cyanose → rode reactieve hyperemie (Raynaud-trifase).
• Koude handen/voeten, tinteling, gevoelloosheid, pijn.
• Krampen, verminderde pulsen, wondgenezingstoornis.

Behandeling (stapgewijs)

1. Leefstijl (basis)

• Roken stoppen (nicotine = krachtige vasoconstrictor).
• Kou vermijden: handschoenen, verwarmde kleding, verwarmde handschoenen.
• Cafeïne beperken (<200 mg/dag).
• Stressmanagement: ademhaling, mindfulness, CBT.
• Bewegen: 30 min/dag → endotheelfunctie↑, NO-productie↑ → vasodilatatie.

2. Medicatie-aanpassing

• Verdachte medicijnen evalueren/stoppen/vervangen (overleg voorschrijver).
• Vasodilatatoren: calciumkanalblokkers (nifedipine LA 30-60 mg/dag – eerste keus Raynaud), PDE5-remmers (sildenafil), prostacycline analoga (iloprost IV), endotheline-antagonisten (bosentan – specialistisch).

3. Acute aanval

• Handen/voeten onder lauwwarm water (niet heet!).
• Windmolenbewegingen armen → centrifugaal bloeddruk.
• Ontspanningsadmhaling.
• Topicaal nitroglycerine 2% zalf (off-label).

4. Onderliggende ziekte behandelen

• Sclerose: immunsuppressie (mycofenolaat, cyclofosfamide).
• Buerger: absolute rookstop (enige effectieve therapie).
• Atherosclerose: statine, antiplaatjes, risicofactoren.

Wanneer specialist?

• Symptomen ondanks leefstijl/medicatie.
• Digitale ulcera, gangreen.
• Verdenking op secundaire Raynaud (auto-immuun screen: ANA, ENA, ANCA, cryoglobulines).