Een ribbreuk (meestal rib 4-10) is pijnlijk bij elke ademhaling, hoest, niesen, bewegen. Goede pijnbestrijding en juiste ligghouding zijn essentieel voor voldoende slaap en preventie van complicaties (atelectase, pneumonie).
Belangrijkste principes
- Geen strakke bandage/thoraxband: oude praktijk, nu verouderd. Belemt diepe ademhaling → atelectase → pneumonie.
- Pijnvrije diepe ademhaling is doel: 10x per uur diep in/uitademen, ondersteund door pijnmedicatie.
- Husten is nodig: onderdruk niet – gebruik pijnstiller vóór husten.
Pijnbehandeling (trapsgewijs)
- Basaal: Paracetamol 1g 4x/dag + NSAID (ibuprofen 600mg 3x/dag of naproxen 500mg 2x/dag) – tenzij contra-indicatie (maag, nier, hart, anticoagulatie).
- Toevoeging: Tramadol 50-100mg 4x/dag of codeïne 30-60mg 4x/dag.
- Regionale anesthesie (ziekenhuis): Intercostale zenuwblokkade, epiduraal, paravertebraal, erector spinae plane block – goudstandaard voor meerdere ribbreuken.
- Topicaal: Lidocaine 5% plakters op pijnlijke zone.
Optimale slaaphouding
- Zijkant van de breuk: de onbeschadigde kant kan maximaal uitzetten. Kussen tussen knieën voor comfort.
- Lichte semi-Fowler (hoofdeind 30-45° opgehoogd): vermindert pijn bij ademhaling, vermindert reflux. Gebruik wedge-kussen of verstelbaar bed.
- Geen kussens onder schouders bij rugliggen: beperkt thoracale expansie.
Praktische tips voor de nacht
- Pijnstiller 30 min voor slapengaan innemen (laat werking instellen).
- Houd fles water, hoestsiroop, extra kussens op nachtkastje.
- Longontlastingsoefeningen (spirometer, flessen pijpen) voor het slapen.
- Vermijd alcohol (verstoort slaaparchitectuur, depressieert ademhaling).
Hersteltijd & opvolging
Pijn piekt dag 1-3, daalt geleidelijk. Volledig herstel 6-8 weken (kraakbeen langer). Sport/inspanning pas na pijnvrije rust + normale longfunctie. Controle röntgen meestal niet nodig tenzij complicaties.
Wanneer direct huisarts/SEH?
- Kortademigheid in rust, koorts >38,5°C, hoest met bloed/purulent slijm.
- Plotselinge scherpe pijn met dyspneu → verdacht op pneumothorax/longembolie.
