Tekenen (Ixodes ricinus in Nederland) kunnen Lyme-borreliose en andere ziekten overbrengen. Snelle (<24u), correcte verwijdering minimaliseert risico. Soms blijft het rostrum (steekmond) of hoofd achter. Herkenning en actie:

Correcte verwijdering (herhaling)

1. Fijne pincet (tekenpincet/tekenkaart) zo dicht mogelijk bij huid.
2. Rechtop trekken, gelijkmatig, niet draaien/knijpen (risico op breken/uitspuiten maaginhoud).
3. Desinfecteer beetplek (70% alcohol, jood, chlorhexidine).
4. Bewaar teek in gesloten potje (eventueel PCR-test bij klachten).

Controle: is de teek compleet?

• Bekijk teek onder vergrootglas/lupa: rostrum (steekmond) zichtbaar tussen de 2 voorpoten? Symmetrisch? 2-3 monddelen zichtbaar?
• Asymmetrisch, gebroken, geen monddelen zichtbaar → waarschijnlijk restanten in huid.

Inspectie beetplek

• Goede verlichting (lamp/hoofdlamp), eventueel vergrootglas.
• Huid rond beet spreiden – zoek donker (bruin/zwart) vreemd lichaam in wondranden.
• Voel met vingertop: kleine harde knopje?

Verwijdering restanten

1. Steriliseer naald/pincet (alcohol 1 min of vlammen).
2. Voorzichtig uithaken/uitprikken – als splinter.
3. Niet diep graven – risico op infectie/litteken.
4. Desinfecteer opnieuw. Plasje laten bloeden (spoelt).
5. Niet lukt? Huisarts/POH – kan onder lokale anesthesie.

Nazorg & monitoring

• Beetplek 3 maanden in de gaten houden.
• Kijk naar migrans (erethema migrans): rode ring/vlek die zich uitbreidt (>5 cm), vaak met heldere centrum. Kan 3-30 dagen na beet verschijnen.
• Overige Lyme-symptomen: koorts, gewrichtspijn, zenuwklachten, vermoeidheid.
• Bij twijfel/klachten: huisarts – serologie (ELISA + immunoblot) pas betrouwbaar na 4-6 weken.

Let op: Smotheren met alcohol/eter/nagellak/vaseline/warmte werkt niet en verhoogt risico op pathogeenuitscheiding. Alleen mechanische verwijdering.