Cardiomegalie is een radiologisch teken (cardiothoracale index > 0,50 op thoraxfoto PA) of echografisch (LVEDD > 5,9 cm mannen, > 5,3 cm vrouwen). Het is geen ziekte maar een symptoom van een onderliggende cardiopathie. Omkeeren is mogelijk bij vroege herkenning en gerichte therapie.
Hoofdoorzaken
- Hypertensie (meest frequente): Druckoverbelasting → concentrische hypertrofie → excentrische remodelering → dilatatie.
- Kleppathologie: Aortakleppeninsufficientie (volume-overbelasting), mitralisinsufficientie, aortastenose (druk-overbelasting).
- Cardiomyopathieën: Gedilateerde (DCM), hypertrofische (HCM), restrictieve, arritmogene (ARVC), peripartum, stress (Takotsubo).
- Hartritmestoornissen: Chronische atriale fibrillering, tachycardiomyopathie.
- Congeneitaal: Shuntlesies (ASD, VSD, PDA), enkelventrikel.
- Overige: Amylose, sarcoïdose, hemochromatose, HIV, chemotherapie (antracyclinen), alcohol, peripartum, thyreotoxicos, beri-beri.
Diagnostiek
- Thoraxfoto (eerste hint)
- ECG (hypertrofie, geleidingsstoornissen, QRS-breedte, arritmie)
- Echocardiografie (goudstandaard): Kamerdimensies, wanddikte, systolische/diastolische functie (EF, GLS, E/e'), klepfuncie, estimatie vullingsdrukken.
- Cardio-MRI (weefselkarakterisering: LGE, T1/T2 mapping, oedeem, fibrose) – bij onzekerheid echo.
- Bloed: BNP/NT-proBNP, troponine, nier/lever/thyreoide, virale serologie, auto-immuun, genetisch (DCM/HCM panelen).
- Hartcatheterisatie / coronairangiografie (ischemie uitsluiten).
Behandeling (gericht op oorzaak + hartfalenmanagement)
Medicamenteus (HFrEF goudstandaard – GDMT)
- ACE-remmer / ARB / ARNI (sacubitril/valsartan) – sterftedalend
- Bètablokker (bisoprolol, carvedilol, metoprolol succinaat, nebivolol) – sterftedalend
- MRA (spironolacton, eplerenon) – sterftedalend
- SGLT2-remmer (dapagliflozin, empagliflozin) – sterftedalend, ook bij HFpEF
- Diuretica (furosemide, bumetanide) – symptomatisch (congestie)
- Digoxine, ivabradine, vericiguat, omecamtiv mecarbil – add-on bij refectair
Apparaattherapie
- ICD (primaire/secondaire preventie SCD) bij EF ≤ 35% na 3 mnd GDMT
- CRT-D/P (QRS ≥ 130 ms, LBBB, EF ≤ 35%) – resynchronisatie
- Pacemaker (bradycardie, AV-blok)
Interventioneel / chirurgisch
- Klepchirurgie (TAVI, SAVR, MitraClip, klepreparatie) – bij significante kleppathologie
- Septale myectomie / alcohol septale ablatie (HOCM)
- LVAD (destination therapy / bridge to transplant)
- Harttransplantatie (eindstadium, refectair, INTERMACS 1-4)
Leefstijl (essentieel adjunct)
- Rookstop (absoluut)
- Alcohol: afbouwen naar 0 (cardiomyopathie) of max 1 eenheid/dag
- Zoutrestrictie < 5-6 g/dd (2 g natrium)
- Vloeistofrestrictie 1,5-2 L/dd (bij congestie)
- Dagelijkse beweging (cardiac rehab) – verbetert VO2 max, kwaliteit van leven, mortaliteit
- Dagelijks wegen (plotselinge toename = vochtretentie → diureticum aanpassen)
- Vaccinaties: griep, pneumokokken, COVID, RSV (oudere)
Prognose
Afhankelijk van oorzaak, EF, symptoomklasse (NYHA), comorbiditeiten, therapietrouw. Vroege GDMT + device + leefstijl kan remodelling omkeren (reverse remodeling: EF verbetering, afname afmetingen).
