Trombocytopenie is een te lage trombocytenwaarde (< 150 x 10⁹/L). Trombocyten (bloedplaatjes) zijn essentieel voor hemostase (primair: adhensie/aggregatie, secundair: coagulatie). Bij waarden < 50 x 10⁹/L stijgt bloedingsrisico; < 20 x 10⁹/L spontane bloedingen mogelijk; < 10 x 10⁹/L levensbedreigend.

Herkenning: symptomen & tekenen

• Petechiën: Puntvormige rode/paarse vlekken (< 3 mm), niet verdwenen bij diascope (drukken met glas). Typisch onderbenen, borst, buik.
• Ecchymosen (blauwe plekken): Spontaan of na minimaal trauma, groter dan verwacht.
• Neusbloedingen (epistaxis): Herhaald, langdurig, moeilijk te stuiten.
• Tandvleisbloeding: Bij borstelen, eten.
• Menorrhagie: Zware menstruatie.
• Hematurie / melena / hematemesis: Bij ernstige trombocytopenie.
• Vermoeidheid: Bij aanstaande oorzaak (bijv. leucemie, MDS, B12/folium tekort).

Oorzaken (ITP classificatie)

Categorie	Voorbeelden
Verminderde productie (beenmerg)	Leucemie, MDS, aplastische anemie, vit B12/folium tekort, alcohol, virale infecties (HIV, HCV, EBV), cytostatica, straling, infiltratie (metastasen, myelofibrose)
Verhoogde destructie/verbruik	ITP (auto-immuun), TTP, HUS, HELLP, DIC, sepsis, medicamenteus (heparine HIT, vancomycine, sulfamiden, anticonvulsiva), auto-immuun (SLE, APS), splenomegalie (sequestratie)
Verhoogde distributie	Splenomegalie (levercirrose, myelo/fibrose, lymfoom, malaria)
Pseudotrombocytopenie	EDTA-geïnduceerde aggregatie (artefact) → controleer op citrate buis / bloeduitstrijkje

Diagnostische stappen

1. Herhaald bloedbeeld (citrate) + bloeduitstrijkje (schatting trombocyten, morfologie, schistocyten).
2. Anamnese: medicijnen, alcohol, infecties, auto-immuun, zwangerschap, transfusies.
3. Fysiek: miltverlaging, lymfklieren, petechiën, ecchymosen, neurologie (TTP).
4. Lab: LDH, haptoglobine, bilirubine, creatininee, leverfuncties, coagulatie (PT, aPTT, fibrinogeen, D-dimer), vit B12, folium, TSH, auto-antistoffen (ANA, anti-dsDNA, antifosfolipide), virologie (HIV, HCV).
5. Beenmergaspiratie/biopsie bij onzekerheid over productie of verdenking op maligniteit.

Behandeling (gericht op oorzaak + trombocytenwaarde/klachten)

• ITP (primaire): Watchful waiting bij >30 x 10⁹/L zonder bloedingen. Behandeling: corticosteroïden (prednison 1 mg/kg), IVIG (acute bloeding/operatie), anti-D (Rh+), TPO-receptor agonisten (eltrombopag, romiplostim), rituximab, splenectomie (refectair).
• Secundaire: Oorzaak behandelen (medicament stoppen, vit B12 toedienen, infectie behandelen, SLE behandelen).
• TTP/HUS: Plasma-uitwisseling (pex) + corticosteroïden + rituximab / eculizumab (aHUS) – NOODGEVAL.
• DIC: Oorzaak behandelen (sepsis, obstetrisch, trauma), ondersteuning (trombocyten, plasma, fibrinogeen).
• Transfusie trombocyten: Bij actieve bloeding, invasieve procedure (< 50 x 10⁹/L), spontane bloeding (< 20 x 10⁹/L), profylactisch (< 10 x 10⁹/L).

Leefstijladvies

• Vermijd contactsporters, NSAID's, aspirine (tenzij geïndiceerd voor hart/vaat).
• Zachte tandborstel, wassen niet snijden, elektrische scheermes.
• Medicijnpasje/draagbare info bij ernige trombocytopenie.