Een wond die > 4-6 weken niet geneest, wordt een chronische wond genoemd. Dit vereist systematische evaluatie van onderliggende oorzaken en gespecialiseerde wondzorg.

Hoofdcategorieën oorzaken

1. Lokale wondfactoren

• Infectie (biofilm, resistente bacteriën)
• Necrotisch weefsel / fibrineuze bedekking
• Mechanische belasting (druk, schuifkrachten) → decubitus
• Maceraie (te vochtig) of uitgedroogd wondbodem
• Vreemd lichaam, suturemateriaal

2. Systemische patiëntfactoren

• Diabetes mellitus: Hyperglycemie → beeinträchtigde neutrofiel functie, angiopathie, neuropathie → diabetische voetulcus.
• Vaatziekten: Arteriële insufficiëntie (ABI <0,9), veneuze insufficiëntie (oedeem, lipodermatosclerose, ulcus cruris).
• Immunosuppressie: Corticosteroïden, chemotherapie, biologica, HIV, maligniteit.
• Voeding: Eiwitlekkage, vitamine C/A/Zn tekort, malnutritie (BMI <18,5 of ongewild gewichtsverlies).
• Medicijnen: Corticosteroïden, cytostatica, NSAID's (vertragen heling), anticoagulanten (bloeding).
• Roken: Vasoconstrictie, hypoxemie, collageenafbraak.

3. Specifieke ziekteprofielen

• Decubitus (ligwonden): Drukverdeling (matrassen, kussens), herpositionering 2-4u, vocht/temperatuur management.
• Ulcus cruris venosum: Compressietherapie (goudstandaard), oedeemcontrol, huidverzorging.
• Ulcus cruris arteriosum: Vascular chirurg beoordeling (revascularisatie), geen compressie bij kritische ischemie.
• Diabetische voetulcus: Offloading (totaalcontactgips, orthese), infectiebeheersing, vasculaire evaluatie, multidisciplinair voetteam.
• Pyoderma gangraenosum: Immunosuppressiva (corticosteroïden, ciclosporine, biologica) – geen chirurgie (pathergie).
• Maligniteit (Marjolin ulcus, basaalcel, spino cell): Biopsie bij ongewone wondrand, rolrand, bloedende granulatie.

Diagnostische aanpak

1. Anamnese, medicatie, comorbiditeiten, wondgeschiedenis.
2. Wondassessment: afmetingen, diepte, rand, bodem (necrose, slough, granulaat), exsudaat, omhullende huid, pijn.
3. Foto's met liniaal (seriëel).
4. Lab: glucose/HbA1c, CRP, albumin, Hb, ferritine, B12, folium, nierfunctie, ANCA (vasculitis).
5. Beeldvorming: Doppler (ABI, TBI), RX/MRI (osteomyelitis), CT thorax/abdomen (maligniteit).
6. Wondkweken / biopsie (infectie, maligniteit, vasculitis).

Behandeling (TIME principe)

• T – Tissue: Debridement (autolytisch, enzymatisch, chirurgisch, larven) verwijder necrose/slough.
• I – Infection/Inflammation: Topicaal antimicrobiel (zilver, honing, PHMB, jodium, cadexomer) bij lokaal/infectie. Systeem bij diepe/sepsis.
• M – Moisture balance: Vochtig wondbodem (hydrogel, hydrocolloid, schuim, alginate, hydrofiber) – niet nat, niet droog.
• E – Edge: Epithelialisatie stimuleren, rand beschermen, contractie voorkomen.

Geavanceerde therapieën (specialist)

• Negatieve druk wondtherapie (NPWT/VAC)
• Groeifactoren (PDGF-becaplermin), celtherapie, huidvervangers (bio-engineered skin)
• Hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) – geselecteerde indicaties

Conclusie

Niet-genezende wond = symptom van onderliggend probleem. Multidisciplinaire wondzorg (huisarts, wondverpleegkundige, dermatoloog, vasculair chirurg, internist, podotherapeut, diëtist) verbetert kans op genezing.