Wat is milde cardiomegalie?
Cardiomegalie = vergrote hart. Milde cardiomegalie = lichte vergroting, vaak toevallig ontdekt op thoraxfoto of echocardiografie. Het is geen diagnose, maar een teken van een onderliggende aandoening die het hart dwingt harder te werken of de structuur verandert.
Vijf hoofdoorzaken en hun pathofysiologie
1. Algehele hypertrofie (concentrisch) – hypertensie
- Mechanisme: Chronische verhoogde afterload (systolische bloeddruk) → sarcomeren parallell toevoegen → verdikte ventrikelwanden, normale/verminderde kamerinhoud
- Kenmerk: Linkerventrikelwanddikte >11-12mm (echo)
- Behandeling: Bloeddrukverlaging (ACEi/ARB, Ca-antagonist, diureticum, β-blokker). Regressie hypertrofie mogelijk.
2. Linkerventrikelhypertrofie (LVH) – klepaandoeningen
- Aortastenose: Uitstroomobstructie → drukoverbelasting LV → hypertrofie
- Mitralisinsufficiëntie: Volumeoverbelasting → excentrische hypertrofie (kamerdilatatie + wandverdikking)
- Behandeling: Klepchirurgie (TAVI/SAVR, mitralisreparatie/vervanging) tijdig → preventie irreversibele remodelling
3. Hartinfarct (myocardinfarct)
- Mechanisme: Infarct → necrose → inflammatie → littekenvorming → dunne, dyskinetische segementen → compensatoire dilatatie overige segmenten → cardiomegalie
- Stille infarcten: Cardiomegalie op thoraxfoto kan eerste teken zijn
- Behandeling: Acute reperfusie (PCI/lytische), remodelling preventie (ACEi, β-blokker, MRA, SGLT2i)
4. Congestief hartfalen (CHF)
- Mechanisme: Verminderde pompfunctie → neurohormonale activatie (RAAS, SNS) → vloeistofretentie, remodelling → dilatatie alle kamers
- Oorzaken: Ischemisch, hypertensief, valvulair, cardiomiopathie, arytmie
- Behandeling: GDMT (guideline-directed medical therapy): ACEi/ARB/ARNI + β-blokker + MRA + SGLT2i + diureticum. CRT/ICD bij indicatie.
5. Cardiomyopathie
- Gedilateerde (DCM): Dilatatie + systolische dysfunctie. Oorzaken: genetisch, viraal (myocarditis), alcohol, peripartum, toxisch, idiopathisch
- Hypertrofische (HCM): Asymmetrische septale hypertrofie, genetisch (sarcomere mutaties)
- Restrictieve (RCM): Normale dikte, verminderde compliantheid (amyloidose, sarcoïdose, stralingsfibrose)
- Behandeling: Oorzaakgericht + hartfalenmedicatie + arytmiebeheersing + ICD bij hoog risico
Diagnostiek
- Thoraxfoto: Cardiothoracale index >0,50 (mild), verlies helderheid hartgrenzen
- Echocardiografie (Gold standard): Wanddikten, kamerdimensies, systolische/diastolische functie, klepfenomenen, pericaard
- ECG: Spanningcriteria LVH, Q-standen (oud infarct), arytmieën
- Cardiale MRI: Fibrose (LGE), oedeem, exacte volumetrie, differentiatie cardiomiopathieën
- Bloed: NT-proBNP, troponine, nierfunctie, schildklier, ijzer, virale serologie
Prognose
Afhankelijk van oorzaak en tijdigheid behandeling. Hypertrofie door hypertensie: uitstekend bij behandeling. Gedilateerde cardiomiopathie: 5-jaar overlevens 50-70% met optimale GDMT. Vroegtijdige diagnose = betere uitkomst.
Milde cardiomegalie is een waarschuwingsbel, geen levenslangetermijn. De onderliggende oorzaak vinden en behandelen is de sleutel.
