Tuberculose (TB), veroorzaakt door Mycobacterium tuberculosis, is een bacteriële infectie die voornamelijk de longen treft, maar ook andere organen kan aantasten (extrapulmonaal). Jaarlijks ~10 miljoen nieuwe gevallen, 1.5 miljoen doden wereldwijd (WHO).

Levensduur van TB-bacteriën in omgeving

Papier/boeken

Oppervlak/medium	Overlevingstijd
Lucht (aerosol, gesloten ruimte)	Uren (28% nog levend na 9u)
Kleding/textiel	Tot 45 dagen
Tapijt/meubelen	70 dagen
Stof/huisstof	90-120 dagen
~105 dagen
Sputum (ongekoeld, donker)	6-8 maanden

Doden van bacteriën in omgeving

• UV-licht (zonlicht, UV-C lampen)
• Goede ventilatie (verduunting, luchtververing >12x/uur)
• HEPA-filtratie (recirculatie)
• Desinfectie: hypochloriet (0.1%), alcohol 70%, formaldehyde (ruimtes)

Transmissie

• Druppelinfectie: hoesten, niezen, spreken, zingen van actieve long-TB patiënt
• Inhalatie druppels → alveolen → macrofagen → granuloma
• Niet iedereen die geïnfecteerd raakt wordt ziek (alleen 5-10% levenslang)

Latente TB infectie (LTBI) vs Actieve TB

Kenmerk	Latente TB (LTBI)	Actieve TB
Bacteriën	Inactief, in granuloma	Actief replicerend
Symptomen	Geen	Hoest >2w, koorts, nachtzweten, gewichtsverlies, bloedophosten, pijn
Besmettelijk	Nee	Ja
Diagnose	Tuberculine test (Mantoux) of IGRA (QuantiFERON)	Sputum microscopie/cultuur/PCR, RX thorax, CT
Behandeling	Preventief: isoniazide 6-9m, of rifampicine 4m, of 3m combinatie	Standaard: 2m HRZE → 4m HR (totaal 6m). Resistentie: 9-20m schema
Risico reactivering	5-10% levenslang (hoger bij HIV, TNF-α remmers, diabetes, nierfalen)	N.v.t.

Risicofactoren infectie/ziekte

• Nauw contact met actieve TB patiënt
• Zwakt immuunsysteem (HIV, chemo, biologica, corticosteroïden)
• Slechte ventilatie, overbevolking (gevangenissen, asielzoekerscentra, sloppenwijken)
• Roken, alcohol, diabetes, ondervoeding
• Reizen naar/verblijf in hoog-prevalentie landen
• Zorgwerkers, labpersoneel

Preventie

1. BCG-vaccinatie (kinderen in hoog-prevalentie landen, risicogroepen NL)
2. Vroegtijdig opsporen & behandelen (contactonderzoek GGZ)
3. Infectiepreventie ziekenhuizen: isolatiekamer (negatieve druk), FFP2/3 voor medewerkers
4. Gevoeligheidsbepaling bij iedere nieuwe patiënt (resistentie!)
5. Therapietrouw: volledige kuur afmaken (DOTS strategie)

TB is geneesbaar. Stigma en uitstel zorgen voor resistentie en spreiding. Vroeg herkennen = levens redden.