Een verbrijzelde duim of vinger (contusie) ontstaat door directe slag of compressie tussen twee harde objecten (deurdeur, hamer, sport). De kracht veroorzaakt bloeding, zwelling, pijn en mogelijke fractuur. Juiste eerste hulp beperkt schade en versnelt herstel.
Directe herkenning
- Plotse intense pijn, kloppend
- Zwelling (snel, duim/vinger dikker)
- Blauwe plekken (subunguaal hematoma = bloed onder nagel), verkleuring
- Beperkte beweeglijkheid, krachtverlies
- Gevoelloosheid/tingeling (zenuwcompressie)
- Mogelijke misstand → verdenking op fractuur/luxatie
Eerste hulp (PEACE & LOVE)
- Protection: Onmiddelijk ontdoen van belasting. Splint/tape buddy-taping (vinger aan buurvinger) of duimspica-splint (alleen als arts/fysio adviseert).
- Elevation: Hand boven hartniveau (kussen).
- Avoid anti-inflammatories (eerste 48u): NSAID's kunnen heling vertragen. Paracetamol voor pijn.
- Compression: Lichte elastische bandage (niet te strak – perfusie checken).
- Education: Realistische verwachtingen, actief herstel.
- Load: Pijnvrij bewegen zo snel mogelijk (beweeglijkheid oefeningen).
- Optimism: Positieve verwachting verbetert uitkomst.
- Vascularisation: Cardiovasculaire activiteit (fietsen, wandelen) stimuleert doorbloeding.
- Exercise: Progressieve versterking, proprioceptie, functioneel.
Subunguaal hematoma (bloed onder nagel)
- Klein, pijnloos: afwachten, nagel groeit uit.
- Groot, spannend, pijnlijk: trepanatie (arts/verpleegkundige) – verwarmde naald/papierclip door nagel → directe verlichting. Binnen 24-48u meest effectief.
- Nagel kan afvallen → nieuwe groeit in 3-6 maanden. Huid beschermen (verband).
Rode vlaggen → direct arts/SEH
- Open wond (bot zichtbaar) → infectierisico
- Misstand, onnormale hoek → fractuur/luxatie
- Geen puls/bleek/koud vingertop → vasculaire schade
- Gevoelloosheid blijft na decompressie
- Kinderen: groeiplekschade risico → röntgen altijd
- Pijn onbeheersbaar met paracetamol
Hersteltijd
- Lichte contusie: 1-2 weken
- Ernstige contusie/fractuur zonder verschuiving: 4-6 weken
- Fractuur met verschuiving/chirurgie: 6-12 weken + revalidatie
Preventie
Aandacht bij deuren/laden, veiligheidssluitingen, handschoenen bij werk, sportbescherming (handbescherming volleyball, goalkeeper handschoenen), kinderopvang: vingers vrij bij sluiten deuren.
