Koortslippen (herpes labialis) en aftes (apthose ulceraties) zijn beide pijnlijke mondsletsel, maar hebben volledig andere oorzaken, lokalisatie en besmettelijkheid.

Vergelijkende Tabel

Kenmerk	Koortslip (HSV-1)	Afta
Oorzaak	Herpes Simplex Virus type 1 (virale)	Multifactorieel: stress, trauma, voedsel, hormonen, SLS, immuundip, genetica (niet besmettelijk)
Besmettelijk	JA (direct contact, speeksel, besmette voorwerpen)	NEE
Lokalisatie	Buitenste lip, lipvermonding, neus, kin, wangen (buiten mond)	Binnenste lip, wangen, tong, zachte gehemelte, tongbodem (binnen mond)
Uiterlijk Start	Tintelen/jeuk/branden → rode bult → waterige blaasjes (clusters)	Rode ring met wit/geel centrum, geen blaasjes
Verloop	5 stadia (tintelen → blaasjes → open/weep → korst → genezing) 7-14 dagen	Pijnlijk van start, geneest 7-14 dagen zonder korstvorming
Trigger	Zon, stress, ziekte, hormonen, trauma, vermoeidheid	Stress, trauma (bijten), SLS-tandpasta, noten, chocolade, kaas, gluten, hormonen

Behandeling

Koortslip

• Antivirale crème (aciclovir 5%) zo vroeg mogelijk (tintelfase) 5x/dag 5 dagen.
• Antivirale tabletten (valaciclovir 2g 2x/dag 1 dag) bij frequente/ernstige uitbraken.
• Pijnstilling: lidocaine crème, paracetamol.
• Hygiëne: niet aanraken, handen wassen, geen bestek/handdoeken/drankjes delen.

Afta

• Topicaal: corticosteroïde pasta/gel (triamcinolon, hydrocortison), lidocaine, sucralfaat, hyaluronzuur.
• Mondspoelingen: chlorhexidine 0,12%, zoutwater, zoutwater/bicarbonaat.
• Systemisch (ernstig/herhalend): colchicine, dapsone, thalidomide (specialist).
• Supplementen: vitamine B12, folium, zink, ijzer (bij tekort).
• SLS-vrije tandpasta.

Wanneer Arts?

• Koortslip: oogbetrokkenheid, immuunsuppressie, >6 uitbraken/jaar, niet genezen na 2 weken.
• Afta: >1 cm (major aphthae), >3 tegelijk, niet genezen na 2 weken, koorts, slikklachten, gewichtsverlies.