Wat zijn verdovende middelen?

Verslavende pijnstillers (opioïden). Oorspronkelijk uit opium (Aziatische papaver). Nu veel synthetische varianten. Allemaal: slaperigheid, verslaving, obstipatie, misselijkheid, braken, ademhalingsvertraging. Werken via binding aan pijnreceptoren op zenuwcellen.

Natuurlijke opioïden

Morfine (sterkste: Kadia, Avinza, Embeda, MS-Contin) → kankerpijn, post-operatief, hartaanval, dyspnoe terminale patiënten. Codeïne (milder, vaak combinatie met paracetamol) → lichte pijn, hoestonderdrukking. Lichamelijke afhankelijkheid → ontwenning (agitatie, pijn, slapeloosheid, diarree, zweten, snelle hartslag).

Synthetische opioïden

Heroïne, hydromorfon (Dilaudid) = gemodificeerde morfine. Oxycodon (OxyContin, Percocet), hydrocodon (Vicodin, Lortab, Norco) → pijn door blessures. Volledig synthetisch: fentanyl (Sublimaze, Actiq, Durogesic) → anesthesie, IC-sedatie, langwerkend kankerpijn. Meperidine (Demerol) → post-chirurgisch. Methadon (Dolophine) → heroïne-vervanger ontwenning.

Agonisten

Activeren pijnreceptoren → verminderen pijnsignaal naar hersenen. Bijwerkingen: euforie, slaperigheid, ademhalingsremming, obstipatie (darmreceptoren).

Complexe receptorinteracties (gedeeltelijke agonist/antagonist)

Activeren sommige receptoren, blokkeren anderen → minder slaperigheid, obstipatie, verslaving, ademhalingsdepressie. Voorbeelden: buprenorfine (Butrans), pentazocine (Talwin), nalbuphine (Nubain), butorfanol (Stadol). Goede pijnbestrijding, minder risico's. Onderzoek: nieuwe opioïden met minder bijwerkingen.