Vliegtuigoorpijn – medisch: *ootisch barotrauma* – ontstaat door drukverschil tussen middenoor en omgeving tijdens opstijging/daling. De Eustachiusbuis kan de druk niet snel genoeg egaliseren. Resultaat: pijn, gedempte gehoor, soms trommelvliesruptuur. Kinderen zijn door kleinere Eustachiusbuis kwetsbaarder.

Pathofysiologie

1. Vliegtuig daalt → cabine druk stijgt sneller dan middenoordruk kan egaliseren via Eustachius.
2. Relatief negatieve druk in middenoor → trommelvlies wordt naar binnen getrokken (retractie).
3. Vloeistof transudeert uit middenoorslijmvlies → seruze otitis media (vocht achter trommelvlies).
4. Extreme druk → trommelvliesruptuur (perforatie) → plotseling pijnverdwijning, bloed/vocht uit oor, gehoorverlies.

Symptomen

• Licht: gevoel van 'watten in oor', lichte pijn, gedempte gehoor.
• Ernstig: heftige pijn, bloed/vocht uit oor, duizeligheid, tinnitus, gehoorverlies.
• Kinderen: huilen, oor aantikken, slapeloosheid, weigeren te drinken/zuigen.

Preventie: voor, tijdens, na de vlucht

Voor de vlucht

• Bij verkoudheid/sinusitis/allergie: overweeg uitstellen. Anders: neusspray xylometazoline 30 min voor vertrek + eventueel oraal decongestivum (pseudoefedrine) 1u voor.
• Antihistaminicum (cetirizine) 1u voor bij allergie.
• Speciale vliegtuigoordopjes (EarPlanes®, FlyFit®): keramisch filter vertraagt drukegalisatie in gehoorgang. Zet *voor* opstijging in, haal *na* bereiken kruishoogte eruit, *voor* daling weer in.

Tijdens de vlucht (vooral bij daling!)

• Blijf wakker bij opstijging/daling – slapen = minder slikken/geeuwen = minder egalisatie.
• Actief egaliseren: kauwgom, drinken, gapen, slikken, Valsalva/Toynbee/Frenzel manoeuvre (elke 5-10 min bij daling).
• Baby/peuter: borstvoeding / fles / fopspeen geven bij opstijging *en* daling. Zuigbeweging opent Eustachius.

Na de vlucht

• Symptomen verdwijnen meestal binnen uren-dagen.
• Als pijn/gehoorverlies > 24-48u aanhoudt: huisarts/KNO (uitsluiten seruze otitis, perforatie).

Behandeling bij klachten

• Analgesie: paracetamol 1g 4x/dag, ibuprofen 400mg 3x/dag (combineren mag).
• Neusspray xylometazoline: 3x/dag max 5 dagen (helpt Eustachius openen).
• Oraal decongestivum: pseudoefedrine 60mg 4x/dag (kort, let op bijwerkingen).
• Antihistaminicum: cetirizine 10mg 1x/dag (bij allergiecomponent).
• Auto-inflatie (Otovent®): ballonnetje opblazen via neus – forceert Eustachius open. Effectief bij seruze otitis / persistent barotrauma. Verkrijgbaar via apotheek/KNO.
• Antibiotica: *alleen* bij bewijs bacteriële superinfectie (koortje, purulente uitloop, eryteme).

Complicaties

• Trommelvliesperforatie: geneest meestal spontaan in 4-6 weken. Water uit oor houwen, geen oordruppelen (tenzij voorgeschreven). KNO-controle.
• Chronische seruze otitis: vocht blijft > 3 maanden → ventilatietube (grommet).
• Binnenoorschade (zeldzaam): fractuur stapes, perilymfatische fistel → plotseling gehoorverlies, duizeligheid. Spoed KNO.
• Tinnitus: kan blijvend zijn na barotrauma.

Speciale groepen

• Kinderen < 2 jaar: voorkeur voor *niet* vliegen bij actieve verkoudheid. Als onvermijdelijk: fopspeen/fles, neusspray (korte duur), vliegtuigoordopjes (kindermaten).
• Duikers: geen duiken met actieve verkoudheid/Eustachius-dysfunctie. Risico op middel/ binnenoor barotrauma, duizeligheid onder water = levensgevaarlijk.
• Na oorchirurgie (stapedectomie, tympanoplastiek): wachten tot KNO toestemming geeft (meestal 4-6 weken).

Vliegtuigoorpijn is met goede voorbereiding vrijwel altijd te voorkomen of te beperken. De sleutel: *actief egaliseren tijdens daling*, vliegtuigoordopjes, en bij voorbestaande neus/oorproblemen medicamenteuze ondersteuning. Laten oren u niet de vakantie bederven.