Botsporen, in medische termen osteophyten genoemd, zijn knokige uitlopers die zich vormen aan de randen van botten. Ze ontstaan meestal als reactie op slijtage of het verouderingsproces van het skelet. Hoewel botsporen veel voorkomen bij personen ouder dan zestig jaar, geven ze niet altijd klachten. De uitlopers zelf zijn niet pijnlijk, maar kunnen wel druk uitoefenen op omliggende structuren zoals zenuwen, wat pijn en andere symptomen kan veroorzaken. De lumbale wervelkolom is door de hoge belasting en bewegelijkheid bijzonder gevoelig voor de ontwikkeling van botsporen.

Artrose als belangrijkste oorzaak

Artrose is een degeneratief proces waarbij het kraakbeen dat de wervels scheidt, geleidelijk afbreekt. Zonder deze beschermende laag wrijven de botten tegen elkaar, wat overmatige slijtage en de vorming van botsporen tot gevolg heeft. Volgens de National Institutes of Health is artrose de meest voorkomende vorm van reuma en ontwikkelen veel volwassenen boven de 50 jaar een mate van degeneratie in de lumbale wervelkolom. Overgewicht, eerdere verwondingen en een slechte houding kunnen het risico op artrose vergroten.

DISH: diffuse idiopathische skeletale hyperostose

DISH is een aandoening waarbij de ligamenten aan de wervelkolom verkalken en verharden, wat leidt tot grote, vloeiende botsporen. De exacte oorzaak is onbekend, maar risicofactoren zijn mannelijk geslacht, langdurig gebruik van retinoïden, diabetes en leeftijd boven de 50 jaar. Vroege symptomen zijn stijfheid, pijn en verminderd bewegingsbereik. De botsporen bij DISH kunnen groot worden en diverse klachten geven.

Veroudering zonder ziekteproces

Volgens de Mayo Clinic kunnen botsporen zich ook vormen zonder dat er een ziekte aan ten grondslag ligt. Met de leeftijd worden gewrichten minder stabiel en kan het lichaam reageren door extra bot te produceren om het gebied te versterken. Deze natuurlijke reactie op instabiliteit leidt vaak tot osteovyten. Actief en mobiel blijven in de latere levensjaren kan helpen de vorming van botsporen te vertragen of te voorkomen.