Non-Hodgkin Lymfoom (NHL): Een kanker van het lymfeysteem

NHL ontstaat in lymfocyten (witte bloedcellen: B-cellen, T-cellen), een cruciaal onderdeel van het immuunsysteem. Hoewel het begint in lymfeklieren (hals, oksel, lies), kan het zich uitbreiden naar **extranodale organen** (organen buiten de lymfeklieren). De betrokkenheid van deze organen beinvloedt stadiering, prognose en behandeling.

Hoofdextranodale organen bij NHL

1. De Milt (Splenomegalie)

De milt filtert bloed (oude rode cellen, pathogenen) en bevat witte pulpa (rijk aan lymfocyten). NHL infiltreert de milt frequent (30-50% van gevallen). Een vergrote milt (splenomegalie) kan leiden tot:

• Vroegtijdige satiëteit (druk op maag).
• Vergrote afbraak van bloedcellen (trombocytopenie, anemie).
• Risico op ruptuur (trauma).

2. Beenmerg (Botmerg)

Het beenmerg produceert alle bloedcellen (stamcellen → rode/witte/plaatjes). NHL-infiltratie verstoort productie → cytopeniën (lage Hb, lage witte cellen, lage plaatjes). Beenmergbiopsie is standaard bij stadiering. 'Concordante' betrokkenheid (beide zijden bekken/schouder) = stadium IV.

3. De Thymus

Gelegen in de mediastinum (tussen longen). T-lymfocyten rijpen hier. Vooral **T-cel NHL** (bijv. lymfoblastisch lymfoom, perifere T-cel lymfoom) treft de thymus. Kan mediastinale massa geven → druk op luchtwegen/slagaders/zoofdag (superieure cava syndroom) → acute oncologische noodzaak.

4. Maagdarmkanaal (GI-trakt)

Meest voorkomende extranodale locatie na milt. Bevat **GALT (Gut-Associated Lymphoid Tissue)**: amandelen, adenoïden, appendix, Peyer's pleisters (dunne darm), dikke darm, maag, slokdarm.

• MALT lymfoom (bijv. maag: geassocieerd met *H. pylori*).
• Diffuus groot B-cel lymfoom (DLBCL) van darmen.
• Symptomen: buikpijn, obstructie, perforatie, bloeding, malabsorptie, gewichtsverlies.

5. Overige extranodale locaties

• Long/Pleura: Primair longlymfoom (MALT of DLBCL), pleura-ergeling.
• Huid: Cutane T-cel lymfoom (mycosis fungoides/Sezary), B-cel lymfoom.
• Zenuwstelsel (CNS): Primair CNS lymfoom (meestal DLBCB, geïmmundegereerd), of secundaire betrokkenheid (leptomeningeal).
• Bot: Lytische letsels, pijn, pathologische fracturen.
• Testikels: Vooral bij oudere mannen, DLBCL. Hoge kans op contralaterale betrokkenheid/CNS relapse → profylactische bestraling/chemo.
• Schildklier, nieren, bijnieren, hart, spieren.

Diagnostiek en Stadiering (Ann Arbor / Lugano)

PET-CT (FDG-aviditeit) + Beenmergbiopsie + Lab (LDH, nier/lever, HIV, Hepatitis B/C). Extranodale betrokkenheid = Stadia IIE, IIIE of IV (afhankelijk van uitbreiding). 'Bulk disease' (>10cm of >1/3 thoraxbreedte) is prognostisch slecht.

Behandelingsimpact

Extranodale ziekte vereist vaak systemische chemo-immuntherapie (R-CHOP standaard voor DLBCL). CNS-profylaxe (intrathecale chemo/hoogdosis methotrexaat) bij hoge risico locaties (testikel, beenmerg, long, bloed). Bestraling voor lokale controle (bulk, symptomatisch, MALT maag na *H. pylori* eradicatie falend).

Conclusie

NHL is een systemische ziekte. Kennis van mogelijke orgaanbetrokkenheid (milt, beenmerg, thymus, darmen, long, CNS, bot, huid, testikel) is essentieel voor complete stadiering, symptoomherkenning en gerichte behandeling.