Elke wond kan geïnfecteerd raken. Vroege herkenning voorkomt septicemie, cellulitis, abces, necrotiserende fasciitis. Basisprincipe: schoon, droog, bedekt, bewaakt.
Visuele inspectie (dagelijks, bij Verbandwissel)
- Roodheid (rubor): >2 cm rand, uitstraling, rood strepen (lymfangitis).
- Zwelling (tumor): toename, spanning, fluctuerend (abces).
- Warmte (calor): lokaal verhoogde temperatuur.
- Pijn (dolor): toename, pulserend, onredelijk ten opzichte van wondgrootte.
- Afscheiding: purulent (geel/groen), serosanguineus, voldoeend, geur (anaëroben: vieze geur).
- Wondranden: niet epithelialiseren, necrose (zwart), uitgeschoten granulatiewijdte.
Systemische tekenen (sepsis risico)
- Koorts >38°C (of <36°C bij ouderen/immunocompromit).
- Tachycardie >90/min, tachypneu >20/min.
- Verwarring, somnolentie, hypotensie.
- Leukocytose >12.000 of leucopenie <4.000, banden >10%, CRP verhoogd, PCT verhoogd.
- qSOFA ≥2 → sepsis verdacht → direct SEH.
Eerste hulp & wondzorg
- Handen wasen / handschoenen.
- Oud verband verwijderen (natmaken als vastzit).
- Wondinspectie (zie boven).
- Reinigen: fysiologisch zout / kraanwater (geen alcohol/jood/waterstofperoxide op granulerende wond – cytotoxisch). Irrigatie spuit bij diepe wonden.
- Debridement (autolytisch/hydrosurgisch/chirurgisch) bij necrose/fibrineuze belaging.
- Passendverband: hydrocolloid, schuim, hydrofiber, alginate, zilverhoudend (antimicrobieel) – afhankelijk exsudaat, diepte, infectierisico.
- Topicaal antibiotica (mupirocine, fusidinezuur) alleen bij lokale infectie, max 7-10d (resistentie).
- Systemische antibiotica: cellulitis (flucloxacilline/cefazoline), diepe infectie, sepsis – na culturen.
Wanneer direct huisarts/SEH?
- Rode streken opwaarts (lymfangitis).
- Snelle uitbreiding roodheid/zwelling (<24u).
- Koorts + wondinfectie.
- Diabetes, PAD, immuunsuppressie, corticoïden, chemotherapie – lagere drempel.
- Wond >1 cm diep, open fractuur, dierenbeet, vuurwapen, besmette voorwerpen – altijd arts.
Preventie
- Directe wondreiniging (water/zeep, irrigatie).
- Actuele antiseptica (chlorhexidine, povidon-jodium) alleen initieel, niet langdurig op granulerend weefsel.
- Tetanusprophylaxe checken (DKTP status).
- Voetinspectie dagelijks bij diabetes.
