Zaadbalkanker (testiculaire kanker) is de meest voorkomende kanker bij jongemannen (15-40 jaar). Het is zeer agressief in groei, maar tegelijkertijd één van de best geneesbare kankers – zelfs bij metastasen.

Groei & verspreiding (progressie)

• Kiemceltumoren (95%): verdubbelingstijd 10-30 dagen.
• Verspreiding via lymphtische routes naar para-aortale lymfeklieren (niveaunieren), daarna mediastinale, supraclaviculaire klieren.
• Hematogene metastasen (laatste stadium): longen, lever, botten, hersenen, bijnieren, milt.
• Zonder behandeling: overlijden gemiddeld 2-3 jaar na diagnose.

Stadiëring (TNM / IGCCCG prognostische groepen)

Prognostische factorafhankelijk van tumormarkers (AFP, β-hCG, LDH) en locatie metastasen.

Behandeling: multimodaal & curatief

1. Orchidectomie (inguïnaal): diagnostiek + primaire behandeling. Spermabank vooraf bespreken (vruchtbaarheid).
2. Risico-adaptatie:
   • Stadium IA/IB (seminoma): surveillance (actieve bewaking) of 1x carboplatine adjuvaant.
   • Stadium IIA/IIB: radiotherapie (seminoma) of RPLND (non-seminoma) of chemotherapie.
   • Stadium IIC/III: chemotherapie (BEP: bleomycine, etoposide, cisplatine – 3-4 cycli).
3. RPLND (retroperitoneale lymfeklierdissectie): bij non-seminoma, residuele massa >1 cm na chemo, of staging.
4. Salvage chemotherapie / hoge-dosis chemo met stamceltransplantatie bij recidief.

Vruchtbaarheid & seksuele functie

• Orchidectomie: één testis voldoende voor testosteron & spermatogenese (meestal).
• Chemotherapie: tijdelijke/permanente azoospermie. Spermabank voor start behandeling.
• RPLND: risico op retrograde ejaculatie (nerfschade) → sperma in blaas. Nerfsparende techniek vermindert risico.
• Testosteronvervanging soms nodig na bilateraal / na chemo.

Zelfonderzoek & vroege detectie

• Maandelijks zelfpalperen na warme douche.
• Harde, pijnloze knobbeltje in testis, vergroting, zwaartegevoel, pijn, hydrocele.
• Bij afwijking: direct huisarts → urologie / echografie.
• Hoog risico: ongedaalde testis (cryptorchidie), eerdere testis tumor, familière aanleg, onvruchtbaarheid.

Samenvatting

Zaadbalkanker = snelgroeiend MAAR excellent geneesbaar. Vroege detectie = 100% kans op genezing. Zelfonderzoek redt levens. Bespreek vruchtbaarheidsbehoud voor elke behandeling.