Welke schimmels fluoresceren?

Schimmel / aandoening	Fluorescentiekleur	Betrouwbaarheid
Microsporum canis / audouinii / gypseum (ringworm / tinea capitis/corporis)	Helder **appelgroen / blauwgroen**	~50-60% van stammen (andere fluoresceren niet)
Malassezia furfur (pityriasis versicolor)	**Geel-goud / koper**	Hoog (80-90%)
Corynebacterium minutissimum (erythrasma – bacterie!)	**Koraalrood / kersrood**	Hoog
Pseudomonas aeruginosa (groene nagel, woundinfectie)	**Geelgroen**	Hoog
Propionibacterium acnes (acne)	**Oranjerood** (porphyrines)	Variabel
Trichophyton tonsurans / violaceum / rubrum	**Geen fluorescente**	Wood's lamp **uitgesloten** voor deze veelvoorkomende dermatofyten
Candida	Geen fluorescente	Wood's lamp **niet bruikbaar**

Procedure diagnostiek

1. Donkerruimte: Lamp 10-15 min opwarmen, kamer verduisteren.
2. Huid voorbereiden: Geen crèmes, make-up, talg, schilfers, medicatie op testgebied. Was met water, droog.
3. Inspectie: Lamp 10-15 cm van huid, langzaam scannen. Let op fluorescerende vlekken, haren, nagels.
4. Documentatie: Foto met UV-filter (of handmatig instellen camera).
5. Bevestiging (goudstandaard): **KOH-preparaat** (microscopie) + **cultuur** (Sabouraud, 2-4 weken) + **PCR** (soortbepaling, resistentie). Wood's lamp **nooit** alleen diagnostisch.

Beperkingen & valkuilen

• **Vals-negatief**: Trichophyton (meest voorkomende ringworm in NL) fluoresceert **niet**. Normale Wood's lamp sluit ringworm **niet** uit.
• **Vals-positief**: Talg, medicamentenresten, wasmiddelresten, lint, sperma, urine, sommige crèmes fluoresceren ook.
• **Geen diepte-informatie**: alleen oppervlakkige kolonisatie zichtbaar.
• **Oogbescherming**: UV-A kan oog schaden; draag UV-bril, kijk niet direct in lamp.

Toepassingen in de praktijk

• Snelle screening school/kinderdagverblijf op *Microsporum* tinea capitis (epidemiebeheer).
• Pityriasis versicolor: uitbreiding bepalen, therapie-evaluatie.
• Erythrasma differentiatie van intertrigo/candidiasis.
• Diergeneeskunde: *Microsporum canis* bij katten/honden (zoönose).
• Forensisch: sperma, urine, botsporen detectie.

Moderne alternatieven

• **Dermatoscopie (epiluminescentie microscopie)**: 10x vergroot, gepolariseerd licht → hyphen, sporen, structuren zichtbaar. Superieur voor tinea, psoriasis, eczeem, melanoma.
• **PCR-paneel (swab)**: snelle (uren), gevoelige, soortspecifieke detectie dermatophyten, *Candida*, *Malassezia*, bacteriën.
• **Reflectance confocal microscopie (RCM)**: in vivo cellulair beeld (onderzoek/pecialist).

Conclusie: Wood's lamp is een **screening tool**, geen diagnostische gouden standaard. Een negatieve Wood's lamp **sluit ringworm niet uit**. Altijd bevestigen met KOH/cultuur/PCR. Bij twijfel: verwijzen naar huisarts/dermatoloog.