Sinds Freud bestuderen psychologen intellectuele ontwikkeling. Moderne stadietheorieën (kinderen volgen fasen na cognitieve rijping) zijn basis voor onderwijs. Twee dominante modellen: Piaget en Erikson.

Piaget: vier cognitieve stadia

1. Sensomotorisch (0-2 jaar): basismotoriek, doelgericht gedrag, objectpermanentie.
2. Pre-operationeel (2-7 jaar): taalexplosie, symbolisch denken.
3. Concreet operationeel (±7-11 jaar): perspectiefname ander, nog geen abstract denken.
4. Formeel operationeel (12+): abstract redeneren, hypothesevorming.

Erikson: psychosociale crises per fase

Complexer dan Piaget; conflicten die opgelost moeten worden voor volgende fase. Succes verhoogt kans op volgende succes.

• 0-18 mnd: Vertrouwen vs wantrouwen (vertrouwen in anderen).
• ~2-3 jaar: Autonomie vs schaamte/twijfel + Initiatief vs schuld.
• Puberteit (~12 jaar): Identiteit vs rolverwarding (doelen, meningen, attitudes vormeren).

Morele ontwikkeling (Piaget)

Jong: moreel realisme (regels absoluut). Ouder: interpersoonlijke relaties → regels mogen gebroken worden voor groter goed.

Beide theorieën benadrukken de sprong in abstract denken en identiteitsvorming in de puberteit als kern van verdere ontwikkeling.