Wanneer is het ODD?

Bepaalde opstandigheid is normaal in puberteit (onafhankelijkheid, identiteit). Maar: langdurig patroon van overmatig regelschenden, uitdagend gedrag → problemen school/thuis/leeftijdsgenoten = ODD.

Kenmerken (APA)

• Vaak humeur verliezen.
• Ruzie maken met volwassenen.
• Tarten/weigeren regels opvolgen.
• Anderen exprès irriteren.
• Anderen de schuld geven voor eigen fouten.
• Gevoelig, geërgerd, boos, boosaardig, wraakzuchtig.

Duur ≥6 maanden, problemen op school, met leeftijdsgenoten, werk of thuis.

ODD en comorbiditeit

• Vaak samen met ADHD (AACAP).
• Ook met OCD, stemmingstoornissen (depressie, angst, bipolair).
• Kan uitgroeien tot gedragsstoornis (agressief, destructief, illegaal) – maar geen dubbele diagnose ODD + gedragsstoornis (SAMHSA).

Mogelijke oorzaken

• Strijdlustige ouderkindpatronen vanaf jonge leeftijd (AACAP).
• Cognitief tekort → overbelasting → emotionele reactie op simpele verzoeken (Hamilton & Armando).

Behandeling

Oudertrainingsprogramma's (primaire behandeling)

Praktisch advies: onderhandelingsvaardigheden, positieve versterking, machtsstrijd verminderen, consistente discipline (AACAP).

Therapie

• Individuele psychotherapie: Gevoelens verkennen, woedebeheersing.
• Cognitieve gedragstherapie: Probleemoplossende vaardigheden.
• Gezinstherapie: Disfunctionele dynamiek aanpakken, communicatie verbeteren.

Medicatie

Alleen bij comorbiditeit (ADHD, OCD, angst). ADHD-middelen (Ritalin, Adderall, Strattera) verbeteren soms ODD-symptomen. Maar: Strattera had in 1 studie (Bangs, 2008) geen gunstig effect op ODD.

Conclusie

ODD is een serieuze gedragsstoornis die familie, school en sociale leven beïnvloedt. Vroege herkenning, oudertraining en gerichte therapie bieden de beste kans op verbetering. Medicatie alleen bij begeleidende aandoeningen.