Vetten zijn essentieel voor temperatuurregulatie, hormoonproductie, opname van vetoplosbare vitamines. Om bruikbaar te zijn, moeten ze worden afgebroken tot vetzuren of cholesterol en in de bloedbaan worden opgenomen.

Verteringsproces

1. Mond: Kauwen + speeksellipase start vetafbraak.
2. Maag: Pepsine breekt eiwitten; speeksellipase blijft actief, hydrolyseert vetten. Gemeng (chymus) gaat via pylorus naar dunne darm.
3. Dunne darm: Galzouten (lever) emulsifiëren vetten → micellen. Pancreaslipase breekt vetmoleculen af tot vetzuren + glycerol. Deze worden geabsorbeerd door enterocyten (darmwandcellen).
4. Resynthese & transport: In enterocyten worden ze weer opgebouwd tot triglyceriden, verpakt in chylomicronen, via lymfe → bloed (borstkas) → opslag in vetweefsel of energieproductie.

Essentiële vetzuren & cholesterol

Linolzuur (omega-6) en alfa-linoleenzuur (omega-3) zijn essentieel (lichaam maakt ze niet). Regelen ontsteking, hersenontwikkeling, bloedstolling. Cholesterol: nodig voor hormonen, celwandstructuur. Lichaam produceert zelf voldoende; overmaat uit voedsel → atheroslérose of uitscheiding.

Soorten vet en aanbevelingen

• Beperk verzadigd & transvet (verhogen LDL, trans verlaagt ook HDL).
• Vervang door MUFA/PUFA (noten, oliën, vis) → verbetert cholesterol, verlaagt diabetes/ hartrisico.
• CDC: 20-35% calorieën uit vet (44-78 g bij 2000 kcal).