Wat is een Addison-crisis?

De ziekte van Addison wordt gekenmerkt door ontoereikende productie van cortisol (en vaak aldosteron) door de bijnieren. Cortisol reguleert de stressreactie, metabolisme, immuunsysteem en bloeddruk. Een acute bijniercrisis (Addison-crisis) ontstaat wanneer een cortisol-gebrekkig lichaam blootgesteld wordt aan fysieke of emotionele stress (infectie, letsel, operatie, zware inspanning). Dit is een levensbedreigend noodgeval dat directe medische interventie vereist.

Hoofdsymptomen

Pijn

Plotse, intense, doordringende pijn in rug, flanken, buik en/of benen. Soms gewrichtspijn.

Gastro-intestinale klachten

Ernstige misselijkheid, braken, diarree, anorexie, onverwacht gewichtsverlies.

Huidveranderingen

Huiduitslag, zweren, overmatig zweten (gezicht/handen), onverklaarbare hyperpigmentering (verdonkering) van de huid, met name in vouwen, littekens, tandvlees.

Systemische symptomen

Hoge koorts, diepe vermoeidheid, rillingen, hypotensie (lage bloeddruk) door vloeistofverlies, taquicardie (snelle hartslag), snelle oppervlakkige ademhaling, hypovolemische shock.

Neurologische symptomen

Duizeligheid, lichthoofdigheid, verwarring, vertraagde/ongecoördineerde bewegingen. Onbehandeld: bewustzijnsverlies, coma, overlijden.

Directe actie: wat te doen?

1. Bel direct 112 (of lokaal noodnummer).
2. Geef aan dat de patiënt de ziekte van Addison heeft of verdacht wordt.
3. Indien beschikbaar en geprecribeerd: toedienen van noodinjectie hydrocortison (Solu-Cortef) intramusculair.
4. Leg de patiënt plat met benen iets opgehoogd (shocklagering).
5. Houd warm, geef geen voedsel/drank bij braken/bewusteloosheid.

Preventie

• Draag altijd een medische herkenning (armband/pasje) met 'Addison / cortisolgebruiker'.
• Neem dagelijkse medicatie strikt volgens voorschrift.
• Vergroot de dosis tijdig bij ziekte, koorts, stress, operaties (volgens 'ziektedagregel' van behandelend arts).
• Houd noodinjectie set (hydrocortison) bij de hand en leer huisgenoten het toedienen.

Een Addison-crisis is behandelbaar mits tijdig herkend. Kennis en voorbereiding redden levens.