Lipiden (vetten) zijn meer dan caloriebommen. Ze zijn structureel (membraan), functioneel (hormoonprecursor, vitamine-transport) en energetisch (9 kcal/g).

Energie: triglyceriden

Glycerol + 3 vetzuren (verzadigd/onverzadigd). >2x energie van koolhydraten/eiwitten. Opslag in adipocyten.

Transport in bloed (waterige milieu)

Lipoproteïnen (chylomicronen, HDL, LDL, VLDL): lipide-kern + eiwit-mantel (wateroplosbaar).

Membraanbouwstenen

• Fosfolipiden: vetzuren (binnen) + fosfaatkoppen (buiten) → dubbellaag.
• Cholesterol: vloeibaarheid, eigen synthese mogelijk.

Hormonen

Steroidhormonen (oestrogeen, progesteron, testosteron, cortisol, aldosteron) = afgeleiden van cholesterol, gesynthetiseerd in gonaden/bijnieren. Reguleren voortplanting, bot, bloeddruk, immuun.

Vetoplosbare vitamines (A, D, E, K)

Transport via lipoproteïnen. Functies: botgroei, huid, calciumhomeostase, celbescherming, stolling. Opslag in lever/vet bij overvloed.

Samenvattend

Lipiden zijn onmisbaar voor leven. Kwaliteit (onverzadigd > verzadigd) en balans bepalen gezondheidseffect.