Wondgenezing: een complex proces

Wondgenezing verloopt in vier fasen: hemostase, ontsteking, proliferatie, hermodellering (Guo). Onderbreking van een fase belemmert genezing. ~5 miljoen Amerikanen lijden aan niet-genezende wonden (Portsmouth Wondcentrum), vaak bij chirurgische wonden, decubitus, arteriële ulcera, diabetes, veneuze insufficiëntie. Kosten: >$3 miljard/jaar.

Factoren die genezing beïnvloeden

Oxygenatie, infectie, leeftijd, hormonen, stress, diabetes, medicijnen, obesitas, alcohol, roken, slechte voeding. Vaak spelen meerdere factoren tegelijk. Een complete beoordeling is essentieel.

Voeding: help of hinder

Normale voedingstatus verlaagt risico op slechte genezing. Ondervoeding verhoogt risico met 75% (Sauer & Smith). Eiwit is essentieel, maar niet voldoende op zich: ook calorieën, vocht, vitamines, mineralen, arginine, glutamine zijn cruciaal.

Eiwit, arginine en glutamine

Eiwittekort verergerd genezing en verhoogt infectierisico (Guo). RDI gezonde volwassene: 0,8-1,0 g/kg/dag. Bij ondervoeding/wonden: 1,25-1,5 g/kg/dag. Meer levert geen extra voordeel en kan uitdroging veroorzaken. Arginine en glutamine zijn voorwaardelijk essentieel: bij wonden kan supplementatie nodig zijn. Arginine bouwt spiermassa, vermindert afbraak, verhoogt synthese. Glutamine stimuleert collageen en verbetert immuniteit.

Calorieën, vetten, vitamines, mineralen, vocht

Ondervoedigen met wonden: 30-35 kcal/kg/dag (Sauer & Smith). Onvoldoende calorieën → lichaam verbrandt eiwit/spieren voor energie. Vocht: 9 kopjes (vrouwen), 13 (mannen)/dag. Uitdroging verlaagt bloedvolume en zuurstoftoevoer. Vitamine/mineralentekorten belemmeren genezing; geen bewijs voor supplementen tenzij tekort bestaat. Multivitamine bij verdenking op tekort.