IJzer Is Essentieel, Maar Supplementatie Heeft Risico's

RDA kinderen: 7-11 mg/dag (leeftijd/geslacht). Supplementatie alleen op artsvoorschrift na bewijzen tekort (ferritine, Hb, MCV). Nooit preventief "voor de zekerheid".

Veelvoorkomende Bijwerkingen (Oraal)

Bijwerking	Symptomen	Management
Obstipatie (meest frequente)	Zeldzame/harde stoelgang, buikpijn, opgeblazen gevoel, eetlustverlies, lang zitten op toilet zonder resultaat	Vezelrijk dieet, voldoende drinken, beweging, eventueel zachtmaker (PEG 3350) op artsadvies. Vloeibare vorm soms zachter.
Maag-darm klachten	Misselijkheid, maagpijn, braken, eetlustverlies	Inname met eten (vermindert opname ~40% maar verbetert verdraagzaamheid), opgedeeld over dag, andere vorm (polysaccharide iron complex, carbonyl iron – zachter).
Tandverkleuring (zwart/grys)	Alleen vloeibare vormen (ijzer reageert met sulfaat in mond)	Met stroopje drinken, direct spoelen/borstelen, kauwtablet kiezen. Vaak tijdelijk na stoppen.

Zeldzame Maar Ernstige Bijwerkingen (IV IJzer)

• Indicatie: ernstige anemie, malabsorptie, intolerantie oraal, spoedherstel nodig.
• Infusie reacties: koorts, hoofdpijn, gezwollen lymfeklieren, spier/pijn, gewrichtspijn, hypo/hypertensie.
• Anafylaxie (levensbedreigend): jeuk, roodheid, angio-oedeem (gezichtsgewricht), dyspneu, piepende ademhaling, duizeligheid, slikmoeilijkheden, hypotensie.
• Actie: direct stoppen infusie, adrenaline IM, 112 bellen, ICU monitoring.

Acute IJzervergiftiging: Kinderen <5 Jaar – #1 Vergiftigingsdood

• Oorzaak: ongelukkige inname grote hoeveelheid (moederijzer, prenatale vitamines, supplementen broer/zus).
• Dosis: >20-60 mg elementair ijzer/kg = toxisch; >60 mg/kg = potentiëel dodelijk.
• Fases:
  1. 0-6 uur: GI (braken bloed, diarree, pijn, hematemesis, melena), metabolische acidose, coagulopathie.
  2. 6-24 uur: "luchtdicht" fase – symptomen verminderen, maar schade gaaat door.
  3. 12-48 uur: shock, leverfalen, coma, stuipen, DIC, multi-organ failure.
  4. 2-6 weken: pylorische stenose, levercirrose, obstruictie door slijmvliesnecrose.
• Antidoot: Deferoxamine (Desferal) IV – chelateert vrijkwaam ijzer. Moet vroeg gegeven worden (<24 uur).

Praktische Veiligheidsregels Voor Ouders

1. Alle ijzerpreparaten vergrendeld, kinderveilig, onbereikbaar (niet in nachtkastje, tas, keuken).
2. Kinderveilige dop ≠ kindervrij.
3. Nooit "snoep" noemen. Uitleggen: "sterke medicijn, alleen met mama/papa".
4. Exacte dosering: meetbekerje / spuitje (geen keukenlepel).
5. Niet combineren met multivitamine die al ijzer bevat zonder arts.
6. Controle bloed na 2-3 maanden therapie.