Wat Is Cerebrale Parese (CP)?

Groep permanente bewegingsstoornissen door niet-progressieve schade aan de ontwikkelende hersenen (foetaal, peripartum, postpartum <2 jaar). Prevalentie ~2-3 per 1000 levendgeborenen. 800.000+ VS kinderen/volwassenen. Kenmerken: spasticiteit, dyskinesie, ataxie, gemengd – beinvloedt beweging, houding, coördinatie, soms spraak, intellect, gezichtsvermogen, epilepsie.

Hoofdaangedane Hersengebieden

1. Cerebrale Motorische Cortex (Precentrale Kwab / Brodmann 4)

• Primaire motorische cortex: uitvoering willekeurige bewegingen (controlateral).
• Schade → spastische CP (meest voorkomend, 70-80%): verhoogde spiertoneus, clonus, hyperreflexie, Babinski, schaarbenen, tip-toe lopen, fijnmotoriek problemen.
• Premotorische / supplementaire motorische cortex: planning, sequentie, bilaterale coördinatie.

2. Cerebrale Cortex (Algemeen) – Grijze Stof

• Verwerking informatie: sensorisch, cognitief, emotioneel, taal.
• Schade → geassocieerde stoornissen: intellectuele beperking (30-50%), epilepsie (30-40%), visuele/gehoorstoornissen, taalstoornissen, ADHD, autisme, gedragsproblemen.

3. Witte Stof & Periventriculaire Leukomalacie (PVL)

• Witte stof = gemyelineerde axonen (verbindingen cortex-cortex, cortex-benenstam/ruggenmerg).
• PVL = kennismerk van CP bij premature baby's. Ischémie/ontsteking → necrose periventriculaire witte stof → cysten / gliose.
• Onderbreekt motorische banen (corticospinale tract) → spastische diplegie (benen > armen) – klassiek "preemie" CP.
• Ook verbindingen naar kognitieve/visuele gebieden beïnvloed → comorbiditeit.

4. Basale Gangliën & Thalamus

• Schade → dyskinesie CP (dystonie, choreoathetose): oncontroleerbare, wringende, langzame bewegingen, verergerd door stress/intentie.
• Kernicterus (bilirubine encephalopathie) → specifiek basale gangliën + hippocampus + hersenstam.

5. Kleinhersenen (Cerebellum)

• Coördinatie, balans, tijdscontrole, motorisch leren.
• Schade → atactische CP: ataxie, intentietremor, dysmetrie, brede gang, taalproblemen (scannerende spraak).

Risicofactoren (Meervoudig, Cumulatief)

Categorie	Factoren
Zwangerschap	Meerlingzwangerschap (↑ preterm, ↓ gewicht), infecties (TORCH, Zika, CMV), moeder ziekte (schildklier, auto-immuun, epilepsie), toxische blootstelling (alcohol, drugs, roken, quecksilber), placenta insufficientie, pre-eclampsie
Geboorte	Preterm <37 wkn (risico ↑ met iedere week), laag geboortegewicht <2500g (↑ <1500g), asfyxie (HIE), traumatische bevalling, chorioamnionitis
Postnatale	Kernicterus (hyperbilirubinemie niet behandeld), meningitise/encefalitis, hersenletsel (NAI/shaken baby), stroke (arterieel/veneus), hydrocephalus
Genetisch	Monogene mutaties (KANK1, CTNNB1, etc.), copy number variants, polygene risico – ~14% CP heeft identificeerbare genetische oorzaak (nieuwe inzichten)

Belangrijk: Bevalling Is Niet De Hoofd oorzaak

Onderzoek (NINDS): alleen 5-10% CP door intrapartale asfyxie. Meeste schade ontstaat vóór of na geboorte. Onrechtmatige beschuldiging verloskundigen → defensieve geneeskunde, onnodige keizersnedes.

Vroegdetectie & Interventie

• General Movements Assessment (Prechtl) op 3-5 maanden gecorrigeerd → hoge voorspellende waarde.
• HMRI (Hammersmith Infant Neurological Exam), AIMS.
• Vroege diagnostiek → vroege interventie (therapie, orthese, medicatie, chirurgie) → neuroplasticität benutten → betere functie.