Weinig voedingsmiddelen bevatten natureel voldoende vitamine D. Sinds 1933 verrijken zuivelverwerkers melk om rachitis te bestrijden. Hoewel de FDA verplichte verrijking niet eist, is >90% van de Amerikaanse melk verrijkt. Hoe werkt het proces precies?

Wanneer wordt vitamine D toegevoegd?

1. Vreemd materiaal filteren.
2. Melkvet scheiden → magere melk + vetfractie.
3. Vitamine D toevoegen NA scheiding, VOÓR homogenisatie.
4. Homogenisatie: mengproces dat vetkorrels verkleint → geen roomlaag bovenop.

Reden: vitamine D concentreert zich in vet. Toevoegen vóór scheiding → magere melk te laag, volle melk te hoog. Toevoegen voor homogenisatie → perfecte verdeling.

Methoden: batch vs. continue verrijking

• Batch: vat met bekende volume → berekende hoeveelheid D3-concentraat. Nadeel: nauwkeurig meten vereist.
• Continue (inline dosing): flowsensor meet doorstroming → geautomatiseerde dosering. Standaard bij grootvolume verwerkers.

FDA eis: ≥400 IE/kwart (0,95 L); max 600 IE geaccepteerd. Nederlandse norm: 1,5 µg/100 mL (60 IE/100 mL) voor halfvolle/volle melk.

Stabiliteit & kwaliteitscontrole

• D3-concentraat verliest kracht over tijd → fabrikanten testen potentie vóór gebruik.
• Eenmaal in melk: stabiel gedurende houdbaarheidstermijn (geen significant verlies).
• Pasteurisatie/sterilisatie: geen effect op vitamine D.

Natuurlijke vitamine D in melk

Rauwe koemelk: 5–40 IE/kwart (laag, afhankelijk van voer/zon dieren). Wordt niet meegerekend bij verrijkingsberekening. Verwerkte melk kan dus iets meer bevatten dan op etiket.

Nederlandse situatie

In NL is verrijking niet verplicht. Sommige merken (o.a. Campina, Friesche Vlag) verrijken halfvolle/volle melk met 1,5 µg/100 mL. Kwark/yoghurt: soms. Plantmelken: vaak verrijkt (check etiket). Zonlicht & vetvis blijven primaire bronnen.