IJzer is cruciaal voor zuurstoftransport (hemoglobine, myoglobine), enzymfuncties, DNA-synthese. Precieze meting van ijzerstatus vereist een panel van tests, geen enkele waarde.

De vier standaardtests

Test	Wat het meet	Referentiewaarden (ca.)
Serumijzer	Vrij ijzer in plasma (transportvorm)	60-170 µg/dL
Ferritine	Ijzervoorraad (opslag in lever/milt/beenmerg)	M: 12-300 ng/mL; V: 12-150 ng/mL
Transferrine / TIBC	Transportcapaciteit / totale bindende capaciteit	TIBC: 240-450 µg/dL; Saturatie: 20-50%
Hemoglobine	Zuurstofdrager in erythrocyten	M: 13,8-17,2 g/dL; V: 12,1-15,1 g/dL

Interpretatie van patronen

• IJzertekortanemie: ↓ Serumijzer, ↓ Ferritine, ↑ TIBC, ↓ Saturatie, ↓ Hb.
• Anemie van chronische ziekte: ↓ Serumijzer, ↔/↑ Ferritine (acute-fase), ↓ TIBC, ↓ Saturatie.
• IJzeroverlading (hemochromatose): ↑↑ Serumijzer, ↑↑ Ferritine, ↑↑ Saturatie (>45%), ↔ TIBC.

Wanneer testen?

• Symptomen: vermoeidheid, bleekheid, kortademigheid, koorts, gewrichtsklachten.
• Risicogroepen: menstruerende vrouwen, zwangeren, vegetariërs, bloeddonors, chronische ziekten.
• Controle tijdens supplementatie.

Let op

Serumijzer fluctueert sterk (dieet, tijdstip, inflammatie). Ferritine is betrouwbaarder voor voorraad, maar stijgt bij inflammatie. Altijd in context beoordelen door huisarts.

Toxiciteit

Bovengrens inname: 45 mg/dag (volwassenen). Acute vergiftiging (kinderen): medisch noodgeval. Chronische overlading → levercirrose, diabetes, hartfalen, hypogonadisme.