Jeuk (pruritus) rond een genezende wond is een goed teken: het betekent dat zenuwvezels actief zijn, histamine vrijkomt, collageen wordt aangelegd. Maar krabbelen **verstoort heling**, verhoogt infectierisico en geeft littekens. Hier hoe je de jeuk bestrijdt en de wond rustig laat genezen.
Waarom jeukt een genezende wond?
- Histamine van mastcellen (inflammatiefase).
- Nieuwe zenuwuitlopers groeien in granulatieweefsel – overgevoelig.
- Uitrekking huid door contractie (myofibroblasten).
- Droge wondranden / korsels trekken aan omringende huid.
- Antibiotica/cremes** (neomycin, bacitracine) → contactallergie.
Stappenplan: jeuk stoppen & heling bevorderen
- Schoonmaak: was handen → spoel wond met lauwwarm water (geen zeep in wond). Drogen met gaas.
- Topicaal (kies ééntje):
- Hydrocortison 1% crème (OTC) – 2×/dag, max 1 week op gezicht/vouwen, 2 wken elders.
- Lidocaine 2–5% gel/creme – locale anesthesie.
- Aloe vera gel (zuiver, 99%) – koelt, hydrateert, anti-inflammatoir.
- Cerave / La Roche-Posay Cicaplast / Bepanthen – barrièreherstel.
- Verband: niet-klevend (Mepitel, Jelonet) + absorbeerend (Mepore) of hydrocoloïde (DuoDERM) – houdt wond vochtig, minder jeuk, sneller heling.
- Verband dagelijks vernieuwen** (of per voorschrift product).
- Handen weg! Nagels kort, handschoenen 's nachts, afleiding (knijpbal, telen).
- Orale antihistamine** (cetirizine 10 mg 's avonds) als jeuk slaperig maakt.
Natuurlijke toevoegingen (ondersteunend)
- Koude compress (ijspak in theedoek) 5 min – verlaagt zenuwgeleiding.
- Hafervlokkenbad (colloïdale havermout) – voor uitgebreide jeuk.
- Kamille / calendula extract – zacht, anti-inflammatoir.
Wanneer direct naar de huisarts / SEH
- Diepe snijwonden, brandwonden graad 2+, grote oppervlakte.
- Teken infectie: rode strepen, pus, toegenomen pijn, zwelling, koorts > 38,5°C.
- Wond geneest niet na 2–3 weken (chronische wond).
- Jeuk onbeheersbaar ondanks bovenstaande.
- Bekende allergie voor verbandsmateriaal/cremes.
Wat NIET doen
- Alcohol, jodium, waterstofperoxide *in* de wond – cytotoxisch, vertraagt heling.
- Korsel afprikken – scheurt nieuw weefsel.
- Zelf antibiotica slikken.
- Zonnebrandcrème op open wond.
Jeuk is frustrerend, maar krabbelen verlengt de heling met weken. Behandel de jeuk, bescherm de wond, en geef je lichaam de rust die het nodig heeft. De huid herstelt zichzelf – als je het laat.
