Koolstof: de bouwsteen van het leven

Alle voedsel bevat koolstof. Uniek vermogen: vier bindingen → lange ketens, ringen, vertakte structuren → organische macromoleculen.

De vier groepen

Macromolecule	Bouwstenen	Hoofdfunctie	Voorbeelden
Vetten (lipiden)	Glycerol (3 C) + 3 vetzuurstokken (lange C-ketens)	Energieopslag, isolatie, celmembraan	Boter, olie, noten, avocado, vleesvet
Koolhydraten	C, H, O ketens → glucose, fructose, zetmeel, cellulose	Snelle energie, opslag (glycogen), structuur (celulose/vezel)	Brood, rijst, aardappel, fruit, suiker, granen
Eiwitten	Aminozuren (20) op C-skelet	Enzymen, transport, structuur (haar, spier, collageen), immuun, signalering	Vlees, vis, ei, zuivel, noten, peulvruchten
Nucleïnezuren (DNA/RNA)	Nucleotiden (suiker + fosfaat + stikstofbase) op C-skelet	Genetische informatie, eiwitsynthese regulatie	Alle cellen (niet direct voeding, wel essentieel)

Details die ertoe doen

• Verzadigd vs onverzadigd vet: enkelvoudige bindingen → rechte staart → vast (boter). Dubbele bindingen → knik → vloeibaar (olijfolie). Onverzadigd = gezonder.
• Vezel (cellulose): niet verteerbaar, maar essentieel: verzadiging, bloedsuikerregulatie, darmsanering.
• Eiwitkwaliteit: alle 9 essentiële aminozuren in juiste verhouding (dierlijke bronnen, of gecombineerd plantaardig).