Glucoseserum = de concentratie glucose (suiker) in het bloed. Glucose is de primaire energiedrager voor cellen. De koolhydraten uit voedsel worden afgebroken tot glucose, geabsorbeerd in het bloed, en via insuline (uit de alvleesklier) in cellen getransporteerd.

Normaalwaarden (nuchter, veneus plasma)

• Normaal: 4,0 – 5,6 mmol/L (70 – 100 mg/dL)
• Bevorderde nuchterglucose (pre-diabetes): 5,6 – 6,9 mmol/L (100 – 125 mg/dL)
• Diabetes mellitus: ≥ 7,0 mmol/L (126 mg/dL) op 2 afzonderlijke momenten
• Na maaltijd (postprandiaal, 2 uur): < 7,8 mmol/L (140 mg/dL) normaal
• HbA1c (3-maandgemiddelde): < 42 mmol/mol (6,0%) normaal; ≥ 48 mmol/mol (6,5%) diabetes

Regulatie: insuline & glucagon

• Insuline (bètacellen alvleesklier): Laat glucose in cellen → laagt bloedsuiker
• Glucagon (alfacellen alvleesklier): Activeert glycogeenafbraak in lever → verhoogt bloedsuiker
• Deze balans houdt glucose in smalle marges

Diabetes typen

Kenmerk	Type 1	Type 2
Oorzaak	Auto-immuun destructie bètacellen	Insulineresistentie + relatief insulinegebrek
Leeftijd onset	Meestal jong (<30), maar alle leeftijden	Meestal >40, nu ook jongeren
Prevalentie	~10% van diabetes	~90%
Behandeling	Insuline vitale noodzaak	Leefstijl, orale middelen, GLP-1, insuline

Hyperglycemie (te hoog)

Oorzaken: diabetes onvoldoende behandeld, infectie, stress, corticosteroïden, Diane-35, β-blokkers, thiaziden. Symptomen: polydipsie, polyurie, vermoeidheid, wazig zien, slecht helende wonden. Acute complicatie: DKA (type 1) of HHS (type 2) – medische noodzaak.

Hypoglycemie (te laag: < 3,9 mmol/L / 70 mg/dL)

Oorzaken: te veel insuline/sulfonylureum, te weinig eten, alcohol, sport, nierfalen. Symptomen: trillen, zweet, hartslag, honger, irritatie, verwarring, bewusteloosheid. Acute behandeling: 15 g snelle koolhydraten (glucosetablet, sap, frisdrank), na 15 min hermeten.

Andere oorzaken afwijkende glucose

• Cushing-syndroom (cortisol → insulineresistentie)
• Hyperthyreoïdie (versnelde metabolisme)
• Pancreatitis, pankreaskanker (alvleesklierfalen)
• Hypopituïtarisme, hypothyreoïdie (hypoglycemie)

Glucoseserum is een vitale parameter. Regelmatig meten (zelf of via lab) en bespreken met behandelaar is de sleutel tot goede controle.