Neurotransmitters zoals dopamine en serotonine regelen stemming, motivatie, slaap, eetlust en bewegingscontrole. Ze worden gesynthetiseerd uit aminozuren door enzymatische reacties die specifieke cofactoren – vitamines en mineralen – vereisen.

Serotonine-synthese: van tryptofaan via twee stappen

Serotonine ontstaat in de hersenen en darmen uit het aminozuur L-tryptofaan. De eerste stap (omzetting tot 5-HTP) wordt gekatalyseerd door het enzym tryptofaanhydroxylase (TPH), dat tetrahydrobiopterine nodig heeft. De tweede stap (5-HTP → serotonine) wordt uitgevoerd door aminozuurdecarboxylase (AADC), wat geactiveerd wordt door pyridoxal-5-fosfaat (de actieve vorm van vitamine B6).

Dopamine-synthese: van tyrosine via gelijkaardig pad

Dopamine wordt afgeleid van L-tyrosine. Tyrosinehydroxylase zet tyrosine om in L-DOPA (met tetrahydrobiopterine als cofactor). Vervolgens converteert AADC (opnieuw met pyridoxal-5-fosfaat) L-DOPA tot dopamine. Een genetische AADC-deficiëntie kan deels worden gecompenseerd door hoge doses pyridoxal-5-fosfaat.

De cruciale rol van ijzer

Zowel tyrosinehydroxylase als tryptofaanhydroxylase bevatten ijzer in hun actieve centrum. Ijzer wisselt tussen oxidatietoestanden en reguleert zo de activiteit van deze hydroxylase-enzymen. Zonder voldoende ijzer wordt de synthese van zowel dopamine als serotonine belemmerd.

Ondersteunende mineralen: magnesium en zink

Magnesium en zink versterken de activiteit van serotonine- en dopaminereceptoren en helpen de signalering optimaliseren, hoewel ze niet direct betrokken zijn bij de synthese zelf.

Praktische aanbevelingen

• Zorg voor adequate inname van eiwitten (bron van tryptofaan en tyrosine): ca. 0,8 g per kg lichaamsgewicht per dag.
• Vitamine B6: 1,3–2 mg/dag (volwassenen). Bronnen: vis, gevogelte, bananen, aardappelen, zonnebloempitten.
• IJzer: 8–18 mg/dag (mannen/vrouwen), 27 mg bij zwangerschap. Bronnen: rood vlees, lever, bonen, spinazie, versterkte granen.
• Magnesium: 300–420 mg/dag. Bronnen: noten, zaden, volle granen, bladgroenten.
• Zink: 8–11 mg/dag. Bronnen: rundvlees, schaaldieren, noten, zaden, kaas.

Raadpleeg altijd een huisarts of diëtist voordat u met hoge doses supplementen begint.