Gezondheid en ziekte gezondheid logo
Voeding

Welke vitaminen bewaart de lever? Overzicht van functies en opslag

De lever: centrale opslagplaats

De lever bewaart vetoplosbare vitaminen (A, D, E, K) en vitamine B12 in significante hoeveelheden. Wateroplosbare vitaminen (B-complex, C) worden niet opgeslagen (uitgezonderd B12) - overschot = urinatie.

Vetoplosbare vitaminen (opslag in lever)

VitamineHoofdfunctiesOpslagduurTekteken tekortBronnen
A (retinol)Zicht (rhodopsine), immuun, epitheel, reproduktieMeses-jarenNachtblindheid, droge ogen/huid, infectiesLever, vislevertran, eigelp, boter, β-caroteen (planten)
D (calciferol)Calcium/fosfaat huishouding, botten, immuun, spierenWeken-maandenRachitis/osteomalacie, spierzwakte, infectiesZon (huid), vis, eigelp, verrijkte producten
E (tocopherol)Antioxidant, celmembraanbescherming, immuunMaandenZeldzaam: neurologie, hemolyse, immuunOliën, noten, zaden, avocado, groente
K (phylloquinone/menaquinone)Stolling (factoren II, VII, IX, X), botmetabolismeDagen-weken (kort!)Bloedingsneiging, botverliesGroenbladgroenten (K1), gefermenteerd/kaas/vlees (K2)
B12 (cobalamine)DNA-synthese, rode bloedcellen, zenuwfunctie (myeline)Jaren (3-5)Anemie, neuropathie, cognitief afnameDierlijke producten (vlees, vis, ei, zuivel)

Wateroplosbare vitaminen (geen leveropslag)

B1, B2, B3, B5, B6, B8, B11, C → dagelijkse inname nodig. Lever reguleert metabolisme, maar geen reservoir.

Klinische relevantie

  • Leverziektes (cirrose, hepatite, steatose): Beperkte opslagcapaciteit → sneller tekorten (vooral A, D, E, K, B12)
  • Galwegobstructie / cholestase: Malabsorptie vetoplosbare vitaminen → supplementatie nodig
  • Bariatrische chirurgie: B12, A, D, E, K tekortrisico → levenslang supplementeren + monitoring
  • Toxiciteit: Alleen vetoplosbare (A, D) → hypervitaminose. Wateroplosbare: urineren (uitgezonderd B6 hoge doses → neurotoxiciteit)

Praktisch

  • Gevarieerd dieet = voldoende opslag
  • Supplementeren alleen bij bewijs tekort / risico / artsadvies
  • Vitamine D: NL/BE winter → 10-20 µg/dag (400-800 IE) advies voor volwassenen
  • B12: vegan → supplement verplicht. Vegetarisch / ouderen / PPI-gebruikers → controleren

Gezondheid en Ziekte © https://www.gezond.win