Literstroom ≠ Zuurstofpercentage: Het Hangt Af Van Het Systeem

De knop op de flowmeter toont liters per minuut (L/min). Maar het geleverde zuurstofpercentage (FiO₂) hangt sterk af van het type toestel (interface). Verkeerde aanname = onder- of overdosering = levensgevaarlijk. Hieronder de standaardrelaties voor volwassenen in rust.

1. Nasale Canule (Neuskanule) - Meest Gebruikt Thuis/Ambulant

• Flow: 1-6 L/min (max 6 L/min - hoger = ongemak, slijmvliesuitgedroogd).
• FiO₂ schatting: 24% + 4% per L/min toename.
• Tabel:
  • 1 L/min → 24%
  • 2 L/min → 28%
  • 3 L/min → 32%
  • 4 L/min → 36%
  • 5 L/min → 40%
  • 6 L/min → 44%
• Assumpties: normaal ademhalingsvolume, mond gesloten, geen lekken. Bij mondademing: FiO₂ daalt aanzienlijk.

2. Eenvoudig Gezichtsmasker (Simple Face Mask)

• Flow: 5-12 L/min (minimum 5 L/min om CO₂ uit te spoelen!).
• FiO₂: 40-60% (schatting, variabel door lekken/random ademhaling).
• Niet voor precieze FiO₂ controle.

3. Gedeeltelijke Rebreather Masker (Partial Rebreather)

• Reservoirzak + 1-richtingsklep (uitademing gaat deels in zak, deels uit zijpoorten).
• Flow: 8-15 L/min (minimum 8 L/min om zak gevuld te houden).
• FiO₂: 35-60%.
• Zak moet half gevuld blijven tijdens in/uitademing. Zo niet: flow verhogen.

4. Non-Rebreather Masker (Volledig Non-Rebreather)

• Reservoirzak + 1-richtingskleppen (uitademing gaat volledig uit zijpoorten, geen inademing uit zak).
• Flow: 8-15 L/min (min 8 L/min).
• FiO₂: 60-90% (hoogste met masker).
• Zak moet ~half vol blijven. Flow aanpassen om zak gevuld te houden.

5. Venturi Masker (Ventimasker) - Precieze FiO₂

• Flow: Vast op 15 L/min (of zoals fabrikant aangeeft).
• FiO₂ wordt bepaald door wisselbare kleurgecodeerde adapter (jet), NIET door flowmeter.
• Kleuren & FiO₂ (standaard):
  • Blauw: 24%
  • Wit: 28%
  • Geel: 35%
  • Rood: 40%
  • Groen: 50%
  • (Soms oranje: 60%)
• Ideaal voor COPD patiënten (precieze, lage FiO₂ voorkomt CO₂ retentie).
• Adapter moet gewisseld worden voor andere FiO₂.

Vergelijkingstabel

Systeem	Flow (L/min)	FiO₂ Bereik	Precisie	Indicatie
Nasale canule	1-6	24-44%	Laag (schatting)	Chronisch, laag-matig, comfort
Simpel masker	5-12	40-60%	Laag	Kortdurend, hogere behoefte
Partial rebreather	8-15	35-60%	Matig	Hogere FiO₂, CO₂ retentie risico
Non-rebreather	8-15	60-90%	Matig-Hoog	Acute hypoxemie, noodsituaties
Venturi masker	15 (vast)	24-50% (vast per adapter)	Hoog	COPD, precieze FiO₂ nodig

Kritische Veiligheidsregels

• Nooit flow veranderen zonder arts/verpleegkundige toestemming.
• CO₂ retentie risico: Te lage flow bij maskers met reservoir → CO₂ opbouw in masker → herinaademing → narcosing. Minimale flows respecteren!
• Brandgevaar: Zuurstof = brandbevorderend. Geen roken, geen open vuur, geen sigaretten, aarding elektrische apparaten.
• Flessen beveiligen: In kar/wagentje, niet vallen/omvallen laten (explosie/lek risico).
• Vochtigheid: >4 L/min nasale canule → humidifier verplicht (voorkomt slijmvliesuitgedroogd, slokdarmverstoping).

Monitoring

• Continue SpO₂ monitoring (pulsoximeter).
• Arteriële bloedgassen (ABG) voor definitive FiO₂/ventilatie status.
• Patientoervaring: comfort, ademhalingsfrequentie, gebruik van accessoire spieren, cyanose.

Zuurstof is een geneesmiddel met een smal therapeutisch venster. De flowmeter is niet de dosering - de patiëntsrespons is. Ken je systeem, ken je patiënt, meet de uitkomst.