Beenmergoedeem (BME) is een MRI-bevinding (verhoogd signaal op STIR/T2-gewogen sequenties, laag op T1) die wijst op verhoogde vochtinhoud in het beenmerg. Het is geen ziekte an sich, maar een reactiepatroon op diverse pathologieën. Pijn is het hoofdklacht. Correcte etiologische diagnostiek is essentieel voor gerichte behandeling.

Hoofdoorzaken

Categorie	Aandoeningen	Kenmerken
Traumatisch	Botcontusie (bone bruise), occult fractuur, stressfractuur, post-traumatisch na distale radius/schouder/knie/ankel letsel	Acute pijn, zwelling, directe correlatie met trauma. Geneest meestal 3-6 mnd.
Degeneratief	Artrose (knie, heup, schouder), subchondrale cystes, meniscuslaesie, chondropathie	Chronische pijn, startpijn, belastingspijn. BME in subchondraal bot = slechte prognose voor conservatief.
Inflammatoir / Auto-immuun	Reumatoïde artritis, spondyloartropathieën (AS, PsA, reactieve artritis), SAPHO syndroom, CRMO (kinderen)	Ochtendstijfheid, nachtpijn, verhoogde inflammatiemarkers. BME = actieve inflammatie → treat-to-target.
Vasculair / Necrose	Avasculaire necrose (AVN/osteonecrose: heup, knie, schouder, talus), sickle cell ziekte, Caisson ziekte, corticosteroïde geïnduceerd, alcohol	Progressieve pijn, nachtpijn, structuurverlies op MRI/röntgen. Vroegtijdige diagnose = botbehoud.
Infectieus	Osteomyelitis (haematogeen, contigu), septische artritis, tuberculose, brucellose	Koorts, inflammatie, verhoogde CRP, positieve bloedcultures/biopsie. Noodgeval.
Neoplastisch	Primaire botstumoren (osteosarcroom, ewing, chondrosarcroom), metastasen (borst, prostaat, long, nier, schildklier), myeloma multiplex, lymfoom	Nachtpijn, gewichtsverlies, pathologische fractuur. 'Moth-eaten' / permeatieve destructie.
Overig	Transiente osteoporose heup (zwangerschap, mannen 30-60), complex regionaal pijn syndroom (CRPS), reflex sympathische dystrofie, Paget ziekte, gaucher, fibrose dysplasie	Specifieke patronen, klinische context beslissend.

Beenmergoedeem Syndroom (BMES / Transiente Osteoporose)

• Zelflimiterende, pijnlijke aandoening, voornamelijk heup (mannen 30-60, vrouwen 3e trimester zwangerschap).
• MRI: diffus BME femoral head/neck, geen fractuurlijntje, geen AVN tekenen.
• Geneest spontaan 6-12 maanden. Behandeling: symptomatisch (pijnstilling, gedeeltelijk belasten, fysio), bifosfonaten (IV pamidronaat/zoledronaat – bewijs pijnverlaging, botdensiteit verbetering), iloprost IV (vasoactief, verbetert microcirculatie, bewijs in kleine studies), kerndecompressie (boorgaten femoral head) bij therapieresistentie.

Diagnostische Werkwijze

1. Klinisch: pijnlokalisatie, timing, trauma, systemische symptomen, risicofactoren.
2. Röntgen: structuur, fractuur, artrose, tumor, AVN (laatstadium).
3. MRI (met STIR/T2 fat sat): BME patroon (lokaal/diffus, subchondraal/metafysair/diaphysair), begleidende laesies (fractuur, meniscus, ligament, tumor, abscess).
4. Lab: CRP, ESR, Hb, leukocyten, alkfos, Ca, P, vit D, PTH, spe, urine Bence Jones, tumor markers.
5. Scintigrafie (Tc-99m MDP) / PET-CT: als MRI niet kan, of voor metabolische activiteit (tumor/infectie).
6. Biopsie: bij verdenking tumor/infectie/onduidelijk.

Behandeling Per Oorzaak (Samenvatting)

• Trauma/contusie: Gedeeltelijk belasten, pijnstilling, fysio, tijd (3-6 mnd).
• Artrose: Conservatief (beweging, gewichtsverlies, NSAID's, IA corticosteroïde/HA/PRP), osteotomie, arthroplastie (TKA/THA) bij eindstadium.
• Inflammatoir: DMARDs/biologica (treat-to-target), IA corticosteroïde.
• AVN: Kerndecompressie (Ficat I-II), bottransplantatie, hemi/totaal arthroplastie (III-IV).
• Infectie: IV antibiotica (6 wkn), chirurgische debridement/drainage.
• Tumor: Oncologisch multidisciplinair (chemotherapie, radiotherapie, resectie + reconstructie).
• BMES: Bifosfonaten IV, iloprost IV, kerndecompressie, pijnmanagement, gedeeltelijk belasten.

Kernboodschap: BME op MRI = 'waar is de brand?'. Behandel de oorzaak, niet het MRI-bevinding. Multidisciplinair overleg (orthopeed, reumatoloog, radioloog, internist, oncoloog) is vaak nodig.