Overdraagbare ziekten worden veroorzaakt door pathogenen (bacteriën, virussen, schimmels, parasieten) en verspreiden zich via directe/indirecte contact, druppels, lucht, vectoren of seksueel contact. Behandeling hangt af van pathogen, ernst en patiëntfactoren.

Algemene infecties (acut, zelflimiterend)

Voorbeelden: griep, verkoudheid, keelontsteking, virale gastro-enteritis. Behandeling: symptomatisch – rust, hydratatie (2-3L/dag), paracetamol/ibuprofen voor koorts/pijn, neusspray (zout/xylometazoline max 7 dagen), hoestsiroop (alleen bij irritatieve hoest), keelpastilles. Antibiotica niet bij virale oorzaak. Herstel meestal 3-10 dagen.

Chronische/ernstige overdraagbare ziekten

Voorbeelden: tuberculose, Lyme, hepatitis B/C, HIV, malaria, difterie. Behandeling: specifieke antimicrobiële therapie (langdurig, combinaties), vaak hospitaal-based. TB: 6 maanden RIPE-schema. HIV: cART levenslang. Hepatitis C: DAA's 8-12 weken → >95% genezing. Malaria: artemisinine-combinaties. Intensive care bij sepsis/complicaties. Contactonderzoek en profilaxis van contacten essentieel.

Vaccinatie: de krachtigste preventie

• Eenmalig/basisserie: DKTP, BMR, Hepatitis B, HPV, pneumokokken, meningokokken.
• Jaarlijks: griep (risicogroepen), COVID-19 (actueel advies).
• Reis/beroepsmatig: geelkoorts, typhus, rabies, Japanse encephalitis, cholera.

Vaccins stimuleren geheugen-B-cellen → snelle antilichaamproductie bij blootstelling. Herdimmuniteit beschermt kwetsbaren.

Preventie in dagelijks leven

• Handhygiëne: wasen met zeep 20 sec (na toilet, voor eten, na niesen/husten, contact met dieren/afval).
• Longhygiëne: in elleboog hoesten/niezen, masker bij symptomen.
• Seksuele gezondheid: condoom, PrEP (HIV), regelmatig SOA-testen.
• Immuniteit versterken: gevarieerd dieet (antioxidanten, vit D, zink), 7-9u slaap, 150 min matige beweging/week, stressmanagement, rokenstop.

Ongeheelde ziekten: realisme

Herpes (HSV-1/2), HIV, hepatitis B (chronisch), HPV (persistent): geen genezing, wel suppressie/beheersing. Preventie (vaccinatie, veilig seks, hygiëne) blijft cruciaal. Stigma verminderen = betere toegang tot zorg.