De CBC (Complete Blood Count) als infectiekompas

Een bloedceltelling meet rode cellen (zuurstoftransport), plaatjes (stolling) en **witte bloedcellen (leukocyten): de infectie-indicator**. De **differentiatie** (verdeling over de 5 typen) vertelt *welk* type infectie/ontsteking waarschijnlijk is.

De 5 leukocytentypen en hun infectie-signatuur

Celtype	Normaal %	Hoofdfunctie	Verhoogd bij (Leukocytose)	Verlaagd bij (Leukopenie/Neutropenie)
Neutrofielen	50-70%	Eerste lijn bacteriële/schimmelinfectie (fagocytose, NETs)	Acute bacteriële infectie, ontsteking, stress, corticosteroïden, G-CSF, roken, splenectomie. Bandcellen (onrijp) = 'Left shift' = ernstig.	Chemotherapie, beenmergonderdrukking, auto-immuun, virussen (parvo, HIV), medicijnen (clozapine, thyreostatica), sepsis (verbruik), kostmann.
Lymfocyten	20-40%	Verworven immuniteit (B: antilichamen, T: cel-gemedieerd, NK)	Virale infecties (EBV, CMV, HIV, hepatitis, keuchhoest), CLL, lymfoom, chronische infecties (TB, brucellose).	Corticosteroïden, chemotherapie, HIV (CD4+), zware sepsis, immunodeficiëntie, nierfalen.
Monocyten	2-8%	Macrofagen/dendritische cellen: fagocytose, antigenpresentatie	Chronische infecties (TB, subacute endocarditis, brucellose, rickettsiën), herstelfase acute infectie, auto-immuun, hematologisch (CMML, AML-M4/5).	Beenmergonderdrukking, corticosteroïden (minder sterk dan neutrofielen).
Eosinofielen	1-4%	Parasieten (helminten), allergie, astma, helminthen	Parasitaire infecties, allergie/astma/atopie, medicijnen, helminthen, tropische eosinofilie, sommige maligniteiten (Hodgkin, leukemie), EGPA (Churg-Strauss).	Steroidgebruik, acute stress, Cushing.
Basofielen	<1%	Histamine, allergie, late-fase ontsteking	Allergie, chronische myeloïde leukemie (CML), myelofibrose, polycythaemia vera, hypothyreoïdie, oestrogene therapie.	Acute allergische reactie (degranulatie), corticosteroïden, stress.

Specifieke patronen en hun betekenis

• Leukocytose met 'Left Shift' (bandcellen >10%, toxische granulaatie, Döhle lichamen, vacuolisatie): **Ernstige bacteriële infectie / sepsis.** Beenmerg laat onrijpe cellen los. Actie: bloedcultures, CRP, PCT, direct IV antibiotica.
• Leukopenie met neutropenie (<1.0, febrile <0.5): **Febriele neutropenie = oncologisch spoedgeval.** Direct broad-spectrum IV antibiotica na cultures.
• Lymfocytose met atypische lymfocyten (Downey cellen): Pfeiffer (EBV), CMV, toxoplasmose, HIV seroconversie.
• Eosinofilie >1.5: Differentiaal: parasieten (stoel O&P, serologie), allergie (IgE, Phadiatop), medicijnen, hematologisch (FIP1L1-PDGFRA → imatinib gevoelig).
• Leukemie 'alarmsignalen': Blasten op uitstrijkje, Auer staafjes (AML), pancytopenie, extreme telling (>100 of <1), onverklaarbare symptomen (gewichtsverlies, nachtzweten, botpijn).

Valkuilen bij interpretatie

• **Corticosteroïden:** Verhogen neutrofielen (demargination), verlagen lymfocyten/eosinofielen/monocyten → maskeren infectie.
• **Stress/pijn/epilepsie/inspanning:** Tijdelijke neutrofiele leukocytose (demargination).
• **Roken:** Chronische milde leukocytose/neutrofiele.
• **Etniciteit:** Sommige bevolkingsgroepen (bijv. Afrikaanse afkomst) hebben constitutionele lagere neutrofielen telling (benigne ethnische neutropenie, BEN) zonder verhoogd infectierisico.
• **Medicijnen:** Altijd medicijnlijst checken (zie tabel).

Conclusie

De differentiatie van de witte bloedceltelling is een krachtig, goedkoop, snel beschikbaar hulpmiddel om de *aard* van een inflammatoire/infectieuze reactie te bepalen. **Niets vervangt de klinische context en het bloeduitstrijkje (morfoogie).** Bij twijfel of alarmtekenen: herhalen, hematologie consult, spoed bij febriele neutropenie of blasten.