Wat is borstcongestie?
Borstcongestie is de ophoping van overtollig slijm en vocht in de longen en bronchiën. Herkenbaar aan: productieve hoest, knetterend ademhalingsgeluid, borstpijn bij hoesten/inademen, benauwdheid, verminderde uithoudingsvermogen.
Drie hoofdoorzaken en hun aanpak
1. Postnasale druppel (post-nasal drip)
- Oorzaak: Slijm uit neusbijholtes loopt naar achterkant keel → irritatie → hoest → slijm in longen
- Vaak door: Allergieën, sinusitis, verkoudheid
- Behandeling: Antihistaminica, neuscorticosteroïden, slijmvervloeïmiddelen (acetylcysteine, carbocisteine), neusdouching (zoutwater)
2. Bronchitis
- Acute (vitaal): Virus (90%) → geen antibiotica. Symptomatisch: rust, hydratatie, slijmvervloeïmiddelen, eventueel inhalatiecorticosteroïden bij obstructie
- Bacterieel: Groene/geele sputum, koorts >3 dagen, CRP verhoogd → antibiotica (amoxicilline, doxycycline)
- Chronisch: COPD-gerelateerd, rookstopprioriteit
3. Longontsteking (pneumonie)
- Bacterieel (S. pneumoniae): Hoge koorts, kudde, roestbruine sputum, lage O₂-saturatie → antibiotica + eventueel ziekenhuisopname
- Viraal (influenza, RSV, COVID): Symptomatisch, eventueel antiviraal (oseltamivir)
- Schimmel: Alleen bij immuungecompromitteerden → antifungale middelen
- Diagnose: Alleen via thoraxfoto + bloedonderzoek (CRP, leukocyten, procalcitonine)
Medische behandeling: doelen en middelen
Doel: Slijm vervloeien → makkelijker op te hoesten → longen schoonmaken
| Medicijnsgroep | Werking | Voorbeelden |
|---|
| Slijmvervloeïmiddelen (mucolytica) | Ontbinden slijmstructuur | Acetylcysteine, carbocisteine, erdosteine |
| Bronchospasmolytica (β₂-agonisten) | Verwijden bronchiën | Salbutamol (inhalatie), formoterol |
| Inhalatiecorticosteroïden | Verminderen ontsteking | Budesonide, fluticason |
| Antibiotica | Alleen bij bacteriële oorzaak | Amoxicilline, doxycycline, claritromycine |
Let op: Hoestonderdrukkers (codeine, dextromethorfan) alleen bij droge, irritatieve hoest ZONDER slijm. Bij productieve hoest: contra-indicatie!
Thuisbehandeling: 3 pijlers
- Hydratatie: 2-3L/dag water, thee, bouillon. Vloeibaar slijm = makkelijker op te hoesten.
- Koelmistbevochtiger: Houd luchtwegen vochtig, voorkomt uitgedroogd slijm. Gestoomd water (geen minerals).
- Verhoogd slapen: Hoofdeind bed 30-45° opgetild of extra kussens. Zwaartekracht helpt slijm afstroomen, ademhaling gemakkelijker.
Wanneer naar de huisarts/SEH?
- O₂-saturatie <95% (pulsoxymeter thuis meten!)
- Koorts >38,5°C >3 dagen
- Bloed bij hoesten, steekende borstpijn
- Benauwdheid in rust, onvermogen volle zinnen te spreken
- Verergering na initiële verbetering
- Immuungecompromitteerd, >65 jaar, chronische long/ziektes
Borstcongestie is meestal goed te behandelen. De sleutel: oorzaak bepalen, slijm vervloeien, hydrateren, rusten. Bij twijfel: altijd huisarts raadplegen.
Gezondheid en Ziekte © https://www.gezond.win
