Wat zijn bronchiale afscheidingen?

Slijmproductie in de luchtwegen als reactie op irritatie, infectie of inflammatie. Normaal: ~100 ml/dag, ongemerkt geslikt. Bij ziekte: verhoogde productie, veranderde viscositeit (dikker, kleuriger), moeilijker af te hoesten. Oorzaken: virale/bacteriële infectie, COPD, astma, bronchiectasieën, postnasale drip, roken, allergie, CF.

Doel van behandeling

• Slijm vloeibaarder maken (mucolytisch)
• Ciliaire clearance verbeteren
• Effectief afhoesten zonder uitputting
• Longen schoonhouden, infecties voorkomen

Evidence-based interventies

1. Hydratatie: de basis

• 2-3 L vloeistof/dag (water, thee, bouillon, warme citroen-honing)
• Vermijd alcohol, koffie (diurese), zoetgedranken
• Goede hydratatie = minder viskeus slijm = makkelijker transport

2. Inhalatietherapie

• Isotonische zoutoplossing (0.9%) nebulisatie: bevochtigt, ontspant, veilig
• Hypertone zoutoplossing (3-7%): trekt vocht in luchtweg → vloeibaardere slijm, betere clearance (bij CF, bronchiectasie, COPD). Kan bronchospasme geven → vooraf bronchodilatator.
• Dornase alfa (Pulmozyme): recombinant DNase, verbreekt DNA in purulent slijm (CF, soms niet-CF bronchiectasie)

3. Medicatie (systeemisch/inhalatief)

• Acetylcysteine (ACC): mucolytisch (breekt disulfidebruggen), oraal/nebulisatie. Bewijs gemengd, wel veel gebruikt.
• Carbocisteine, erdosteine: mucoregulatorisch, oraal. Effectief bij COPD (vermindert exacerbaties).
• Ambroxol: stimuleert surfactant, mucociliaire clearance. Veilig.
• Bronchodilatatoren (LABA/LAMA/SABA): verbeteren luchtstroom → betere slijmtransport.
• Geïnhaalde corticosteroïden: verminderen inflammatie → minder slijmproductie (asthma, COPD, eosinofiele bronchitis).

4. Fysiotherapie: airway clearance technieken (ACT)

• ACBT (Active Cycle of Breathing Technique): ademdiepte oefeningen → huffing → afhoesten. Standaard.
• Autogene drainage: gecontroleerde ademhaling op verschillende volumina.
• PEP / oscillating PEP (Flutter, Acapella, RC-Cornet): positieve expiratoire druk + vibraties → slijm losmaken.
• HFCWO (High Frequency Chest Wall Oscillation): vest (bijv. The Vest) – bij CF, bronchiectasie, zenuwziektes.
• Posturale drainage: gravinetwerking gebruiken (nu minder, risk aspiratie).

5. Natuurlijke middelen (ondersteunend)

• Gember-thee (verse gember 20 min koken, honing): anti-inflammatoir, expectorant
• Eucalyptus/pepermunt olie (inhalatie/dampbad) – vermijd bij astma/kinderen
• Honing (1-2 el): demulcent, antimicrobieel, verbetert smaak thee
• Kurkuma + zwarte peper: anti-inflammatoir

6. Wat NIET te doen

• Hoestonderdrukkers (dextromethorfan, codeïne): verhinderen clearance → slijmretentie → infectierisico. Alleen bij droge, irritatieve hoest die slaap verstoort.
• Slijm inslikken: herinhalatie risico, maagirritatie. Altijd uithoesten in zakje/doekje.
• Roken: primaire irritant, vernietigt cilia, verhoogt slijm. Stoppen = meest effectieve interventie.

Wanneer naar huisarts/longarts?

• Fevers > 38.5°C > 3 dagen
• Bloed bij hoesten (hemoptyse)
• Kortademigheid in rust
• Gewichtsverlies, nachtzweten
• Symptomen > 3 weken
• COPD/astma met exacerbatie
• Immunosuppressie

Conclusie

Bronchiale afscheidingen losmaken = hydratatie + inhalatie (zout/hypertoon) + ACT (ACBT/PEP) + bronchodilatatie/anti-inflammatoir behandeling van oorzaak. Roken stoppen is #1. Hoestonderdrukkers vermijden. Bij twijfel: longfysiotherapeut instructie ACT.