Wat is perifele perfusie?
Perifere perfusie is de aanvoer van geoxideerd bloed aan de perifere weefsels (huid, spieren, botten) in de ledematen (handen, voeten, oren, neus). Het is een weerspiegeling van de effectieve circulatie in de microcirculatie (arteriolen, capillairen, venolen).
Waarom meten?
- Vroege detectie van schok (hypovoleem, cardiogeen, septisch, anafylactisch)
- Monitoring hartfalen, sepsis, na operatie, trauma, brandwonden
- Beoordeling effect van interventies (vocht, vasopressoren, inotropa, bloedproducten)
- Prognostische waarde: lage perifele perfusie correleert met hogere sterfte
Klinische tekenen van verminderde perifele perfusie
- Blek, gevlekte, koude, klamme huid (acral: vingers, tenen, oor, neus)
- Vertraagde capillairerevulstijd (CRT > 3 seconden)
- Zwakke/afwezige perifele polsen
- Laagge temperatuur verschil kern-periferie (ΔT > 2-4°C)
- Oligurie, veranderde bewustzijnstoestand
Meetmethoden
1. Pulsoxymetrie (SpO₂ & pletysmografie)
- Meet zuurstofverzadiging + pulsbolusamplitude (perfusie-index, PI)
- PI < 0.5-1% = verminderde perfusie (apparaat/locatie afhankelijk)
- Continu, niet-invasief, standaard bij IC/OR/SEH
- Valkuilen: beweging, nagellak, vasoconstrictie, anemia, dyshemoglobinemen
2. Perifere temperatuur (teentemperatuur)
- Infrarood thermometer of tast (kwalitatief)
- Teentemperatuur < 30°C of ΔT (buik-teen) > 4°C = abnormaal
- Onderzoek (volwassenen & kinderen): correlatie met perfusie en sterftevoorspelling
- Simpel, goedkoop, bruikbaar op IC, verpleegafdeling, thuiszorg
3. Capillairerevulstijd (CRT)
- Druk 5 seconden op nagelbed/voorhoofd, meet herstel tijd
- Normaal < 2-3 sec. Beïnvloed door temperatuur, leeftijd, medicijnen, observator
- Snel, bed-side, maar subjectief
4. Geavanceerd (onderzoek/IC specifiek)
- Near-infrared spectroscopy (NIRS): regionale zuurstofverzadiging (rSO₂) – dan, nieren
- Laser Doppler flowmetry / Laser speckle contrast imaging: microcirculatie flux
- Sublinguale microcirculatie (microscopie) – sepsis onderzoek
- Thermodilutie / PICCO – cardiovasculaire monitoring
Klinische toepassing: algoritme
- Meet perifele perfusie (PI, teentemp, CRT) bij opname IC/SEH, na interventie, 2-4 uurliks
- Afwijkend? → Zoek oorzaak (vocht, hart, sepsis, bloeding, pijn, medicijnen)
- Interventie: vochtbolus, noradrenaline, dobutamine, bloed, pijnbehandeling, verwarming
- Hermeet 15-30 min na interventie → trend
- Documenteer en communiceer in overdracht
Specifieke groepen
- Kinderen/pasgeborenen: teentemperatuur standaard, CRT, SpO₂. Huid is dunner, betrouwbaarder.
- Sepsis: perifele perfusie deel van sepsis-3 bundels (qSOFA, lactaat, perfusie)
- Cardiogene schok: lage PI, hoge ΔT, hoge lactaat → inotropa/vasopressoren + mech. ondersteuning
- Diabetische voet: perfusiemeting (ABI, TBI, TcPO₂, huidtemperatuur) essentieel voor wondheling/amputatiepreventie
Conclusie
Perifere perfusie is een vroeg, sensitief, niet-invasief parameter voor circulatorische adequaatheid. Combinatie van klinische beoordeling (huid, CRT, temperatuur) + pulsoxymetrie (PI) + trendmonitoring = beste bed-side tool. Integreer in standaard protocollen.
