Een jaarlijks lichamelijk onderzoek (periodic health examination) is de hoeksteen van preventieve gezondheidszorg. Het detecteert vroege ziekten, actualiseert risicofactoren, vernieuwt vaccinaties en biedt ruimte voor gezondheidsbevordering. Hieronder een gestructureerde checklist volgens internationale richtlijnen (USPSTF, NHG, ESC).

1. Anamnese & risico-inventarisatie

• Actuele klachten, ziektes, operaties, medicijnen, allergieën
• Familieanamnese (CV, kanker, diabetes, erfelijke aandoeningen)
• Leefstijl: roken, alcohol, drugs, dieet, beweging, slaap, stress
• Psychosociaal: werk, relaties, depressie/angst screening (PHQ-2/9, GAD-2/7)
• Vaccinatiestatus, preventieve screenings (laatste datum/resultaat)
• Voortplantingsgezondheid: zwangerschapswens, anticonceptie, seksuele gezondheid

2. Lichamelijk onderzoek (head-to-toe)

Regio	Acties / Observaties
Algemeen	BMI, tailleomvang, bloeddruk (2x, beide armen), hartslag, saturatie, temperatuur, algemene toestand, huid (melanoom ABCDE, decubitus)
Hoofd/Hals	Oren (otoscopie), neus, mond/farynx (slijmvliezen, tandheelkunde, slokdarm), schildklier (palpatie), lymfklieren (hals, oksel, lies), carotispolsen/bruit, JVP
Ogen	Visus (Snellen), pupilreflexen, oogbewegingen, fundoscopie (retina, papilla, vaten), oogdruk (tonometrie >40 jaar/risico)
Thorax/Longen	Inspectie thorax, palpatie, percutie, auscultatie (ademgeruis, hartegeluiden, wrijvingsgeluiden), ademfrequentie, zuurstofsaturatie
Cardiaal	Apexinslag (lokalisatie, amplitude), harttonen (S1, S2, S3, S4, ruizen - timing, graad, straling), halspolsen, oedeem benen
Abdomen	Inspectie, auscultatie (darmgeruizen, bruits), percutie (levermaat, milt), palpatie (massa's, pijn, peritonitis), hernial orificia, DRE (prostaat, rectum, stool voor occult blood)
Neurologisch	Craniale zenuwen, motoriek (kracht, toon, bulk), sensoriek, reflexen (biceps, triceps, brachio, patella, Achilles, plantair/Babinski), coördinatie (vinger-neus, heen-en-weer, diadochokinese), gang (hiel-teen, Romberg)
Musculoskelet	Bewegingsbereik gewrichten, stabiliteit, spierkracht, pijn, deformiteiten, oedeem
Extremiteiten	Pulsen (radialis, ulnaris, femoralis, popliteus, dorsalis pedis, tibialis post), capillair vultijd, oedeem, varices, neuropathie screening (monofilament 10g, vibratoire gevoel)
Huid	Inspectie volledig (ABCDE, keratosen, ulcera, infecties, tekenbeet), lymphklieren

3. Geslachtspecifieke onderzoeken

• Vrouwen: Mammografie 50-75 jaar (2-jaarlijks, bevolkingsonderzoek), cytologie/HPV-test 30-60 jaar (5-jaarlijks), chlamydia screening <25 jaar, botdensiteit (DEXA) >65 jaar of risicofactoren.
• Mannen: Prostaatonderzoek (PSA + DRE) individueel besluit na bespreking 50-75 jaar (risicofactoren: familie, afkomst). Aneurysma screening (echo aorta) mannen 65-75 jaar die ooit rookten.

4. Laboratorium & screening (individueel afgestemd)

• Basisonderzoek: Hb, hematocriet, MCV, trombocyten, leucocyten diff, glucose (nuchter/HbA1c), lipidprofiel (tot cholesterol, HDL, LDL, trigly), kreatinine/eGFR, TSH, ASAT/ALAT/GT, urinestatus (albumine/creatinine ratio).
• Extra: vitamine D, B12, folium, ferritine, CRP, PSA (na bespreking), urzuur, elektrolyten.

5. Vaccinaties (volgens RVP/NVG)

• Jaarlijks: influenza (risicogroepen, 60+, zwanger, zorg)
• 10-jaarlijks: DTP (difterie, tetanus, pertussis)
• Eenmalig/herhaal: pneumokokken (PCV20/PPSV23 60+/risico), herpes zoster (Shingrix 50+/18+ immuunsuppressie), HPV (tot 26 jaar), meningokokken (ACWY/B risicogroepen), hepatitis A/B (risico), COVID-19 (actueel advies).

6. Afsluiting & actieplan

• Resultaten bespreken, gezondheidsdoelen stellen (ROK: realistisch, observabel, concreet, gekaderd)
• Schriftelijk overzicht aan patiënt
• Verwijzingen (diëtist, fysio, psycholoog, specialist, bevolkingsonderzoek)
• Volgende afspraak plannen